نظرات شخصی

 تفسير نمونه ج : 17  ص :  101

( 32 ) سوره الم سجده اين سوره داراى 30 آيه است ، و در مكه نازل شده

نامهاى اين سوره

نام اين سوره در بعضى از روايات و در لسان مشهور مفسران سوره سجده يا الم سجده است ، و گاه براى مشخص ساختن آن از سوره حم سجده آنرا به نام سجده لقمان مى‏خوانند ، چرا كه بعد از سوره لقمان قرار گرفته .

در بعضى از روايات نيز از آن به الم تنزيل ياد شده .

فخر رازى و آلوسى نيز نام سوره مضاجع را از جمله نامهاى آن ذكر كرده‏اند ( به تناسب آيه 16 اين سوره تتجافى جنوبهم عن المضاجع ... ) .

 فضيلت تلاوت سوره سجده

در حديثى از پيامبر گرامى اسلام (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) چنين آمده است : من قرأ الم تنزيل و تبارك الذى بيده الملك ، فكانما احيا ليلة القدر ! : كسى كه سوره الم تنزيل و تبارك را بخواند مانند آن است كه شب قدر را احيا گرفته باشد .

در حديث ديگرى از امام جعفر بن محمد الصادق (عليه‏السلام) چنين نقل شده : من قرأ سوره السجدة فى كل ليلة جمعه اعطاه الله كتابه بيمينه ، و لم يحاسبه بما كان منه ، و كان من رفقاء محمد (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) و اهلبيته : هر كس سوره سجده را در هر شب جمعه بخواند خداوند نامه اعمال او را به دست راست او مى‏دهد ، و گذشته او را مى‏بخشد ، و از دوستان محمد (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) و اهلبيتش (عليهم‏السلام) خواهد بود .

از آنجا كه در اين سوره بحثهاى گسترده‏اى از مبدء و معاد و مجازاتهاى مجرمان در روز رستاخيز و درسهاى هشدار دهنده‏اى مربوط به مؤمنان و كافران آمده است بدون شك تلاوت آن ، ولى تلاوتى كه سرچشمه انديشه ، و انديشه‏اى كه مبدء تصميم‏گيرى و حركت بوده باشد ، مى‏تواند آنچنان انسان را بسازد كه مشمول اينهمه فضيلت و افتخار گردد و اثر بيدار كننده‏اش همچون احياء شب قدر و نتيجه‏اش قرار گرفتن در صف اصحاب اليمين ، و رسيدن به افتخار دوستى پيامبر و آلش گردد .

 محتواى سوره سجده

اين سوره به حكم آنكه از سوره‏هاى مكى است خطوط اصلى سوره‏هاى مكى يعنى بحث از مبدء و معاد و بشارت و انذار را قويا تعقيب مى‏كند و رويهم رفته در آن چند بخش جلب توجه مى‏كند :

1 - قبل از هر چيز سخن از عظمت قرآن ، و نزول آن از سوى پروردگار عالميان ، و نفى اتهامات دشمنان از آن است .

2 - سپس بحثى پيرامون نشانه‏هاى خداوند در آسمان و زمين ، و تدبير اين جهان دارد .

3 - بحث ديگرى پيرامون آفرينش انسان از خاك و آب نطفه و روح الهى و اعطاى وسائل فراگيرى علم و دانش ، يعنى چشم و گوش و خرد از سوى خداوند به او مى‏باشد .

4 - بعد از آن از رستاخيز و حوادث قبل از آن يعنى مرگ و بعد از آن يعنى سؤال و حساب سخن مى‏گويد .

5 و 6 - بحثهاى مؤثر و تكان دهنده‏اى از بشارت و انذار دارد مؤمنان را به جنة الماوى نويد مى‏دهد و فاسقان را به عذاب آتش تهديد مى‏كند .

7 - به همين مناسبت اشاره كوتاهى به تاريخ بنى اسرائيل و سرگذشت موسى (عليه‏السلام) و پيروزيهاى اين امت دارد .

8 - و باز به تناسب بحث بشارت و انذار اشاره‏اى به احوال گروهى ديگر از امتهاى پيشين و سرنوشت دردناك آنها مى‏كند .

9 و 10 - بار ديگر به مسئله توحيد و نشانه‏هاى عظمت خدا باز مى‏گردد و با تهديد دشمنان لجوج سوره را پايان مى‏دهد .

به اين ترتيب هدف اصلى سوره تقويت مبانى ايمان به مبدء و معاد و ايجاد موج نيرومندى از حركت به سوى تقوا ، و بازدارى از سركشى و طغيان و توجه به ارزش مقام والاى انسان است كه مخصوصا در آغاز حركت اسلام و در محيط مكه فوق العاده لازم بوده .

سورة السجدة

 بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

 الم(1) تَنزِيلُ الْكتَبِ لا رَيْب فِيهِ مِن رَّب الْعَلَمِينَ(2) أَمْ يَقُولُونَ افْترَاتُ  بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّك لِتُنذِرَ قَوْما ما أَتَاهُم مِّن نَّذِيرٍ مِّن قَبْلِك لَعَلَّهُمْ يهْتَدُونَ(3) اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ السمَوَتِ وَ الأَرْض وَ مَا بَيْنَهُمَا فى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ استَوَى عَلى الْعَرْشِ  مَا لَكُم مِّن دُونِهِ مِن وَلىّ‏ٍ وَ لا شفِيعٍ  أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ(4) يُدَبِّرُ الأَمْرَ مِنَ السمَاءِ إِلى الأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فى يَوْمٍ كانَ مِقْدَارُهُ أَلْف سنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ(5)

 ترجمه :

بنام خداوند بخشنده بخشايشگر

1 - الم

2 - اين كتابى است كه از سوى پروردگار جهانيان نازل شده و شك و ترديدى در آن نيست .

3 - ولى آنها مى‏گويند ( محمد ) آن را به دروغ به خدا بسته است ، اما ( بايد بدانند ) اين سخن حقى است از سوى پروردگارت تا گروهى را انذار كنى كه قبل از تو هيچ انذار كننده‏اى براى آنها نيامده است ، شايد ( پند گيرند و ) هدايت شوند .

4 - خداوند كسى است كه آسمانها و زمين و آنچه را ميان اين دو است در شش روز ( دوران ) آفريده سپس بر عرش ( قدرت ) قرار گرفت ، هيچ ولى و شفاعت كننده‏اى براى شما جز او نيست ، آيا متذكر نمى‏شويد ؟

5 - امور اين جهان را از آسمان به سوى زمين تدبير مى‏كند سپس در روزى كه مقدار آن هزار سال از سالهائى است كه شما مى‏شمريد به سوى او باز مى‏گردد ( و دنيا پايان مى‏يابد ) .