آئین نامه تاسیس مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري
١
جناب آقاي دکتر بیطرف
معاون محترم درمان
سلام علیکم
عین آئین نامه تاسیس مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري با ضمائم مربوطه که به توشیح مقام محترم
وزارت رسیده است جهت اجرا به پیوست ابلاغ م یگردد.
دکتر علی اکبر پورفتح الله
مشاور وزیر و مدیرکل دفتر وزارتی
٢
آیین نامه تاسیس مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري
ماده 1 تعریف مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري :
به محلی اتلاق می شود که طبق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جهت انجام
خدمات پرستاري در سطوح مختلف پیشگیري مطابق با شرح وظایف و اختیارات تعیین شده پس از اخذ مجوز،
توسط افراد واجد شرایط و با صلاحیت دائر گردد. و از این پس در این آئین نامه به عنوان مرکز به آن اشاره
می شود.
ماده 2 هدف :
تامین، حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه از طریق ارائه خدمات پرستاري در سطوح مختلف پیشگیري با
توجه به ضوابط به شرح زیر :
1 1 ارائه خدمات مشاوره اي و آموزش خود مراقبتی.
2 2 استفاده بهینه از توان نیروهاي کارآمد و متخصص پرستاري در جهت رفع مشکلات بهداشتی درمانی
و توانبخشی با توجه به استانداردها و محدوده وظایف پرستار.
2 3 کاهش هزینه هاي بهداشتی، درمانی و توانبخشی جامعه و کاهش هزینه تخت روز درمانی کشور.
2 4 فراهم نمودن زمینه مشارکت مردمی در ارائه خدمات بهداشتی مراقبتی درمانی و آموزش.
2 5 ارائه خدمات بهداشتی مراقبتی درمانی و آموزشی با توجه به استانداردها.
2 6 ایجاد زمینه هاي مناسب براي اشتغال پرستاران در جهت ارتقاء و سلامت جامعه و رفاه اجتماعی.
ماده 3 تعاریف مفاهیم خدمات پرستاري :
الف پرستاري :
پرستاري عبارتست از کمک به فرد سالم یا بیمار در انجام آن دسته از فعالیتهایی که سبب حفظ و ارتقاء سلامتی
گرددبه نحوي که اگر فرد توانائی، اراده و یا آگاهی لازم را داشت، می توانست آن فعالیتها را بدون کمک انجام
دهد.
ب کارکنان پرستاري :
1 پرسنل :
پرستار به فردي اطلاق می شود که دوره آموزش پرستاري (کاردانی کارشناسی کارشناسی ارشد و
دکترا) را طبق ضوابط شوراي عالی برنامه ریزي آموزش عالی در یکی از دانشکده هاي مصوب شوراي گسترش
٣
دانشگاهها و یا دانشکده هاي معتبر خارجی طی نموده و مدرك تحصیلی او به تایید اداره کل فارغ التحصیلان
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رسیده باشد.
2 بهیار :
بهیار به فردي اطلاق می شود که دوره آموزش بهیاري از طبق مصوبات وزارت آموزش و پرورش و
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در یکی از آموزشگاههاي بهیاري مجاز گذرانده و گواهی مربوطه به
تایید وزارت آموزش و پرورش رسیده باشد.
3 کمک بهیار :
به فردي اطلاق می شود که دوره آموزش کمک بهیاري را طبق مصوبات وزارت بهداشت، درمان و آموزش
پزشکی طی کرده و موفق به اخذ گواهی مربوطه شده باشد.
ماده 4 وظایف مرکز :
قلمرو فعالی تهاي مرکز به شرح زیر است :
الف فعالیتهاي عمومی
1 آموزش بهداشت عمومی در سطوح مختلف جامعه متناسب با نیاز مددجویان (فرد خانواده جامعه)
2 بررسی و شناخت وضعیت سلامت (جسمی روانی اجتماعی و معنوي ) مددجویان و در صورت لزوم
ارجاع به موقع به مراکز بهداشتی، درمانی و موسسات توانبخشی.
3 بازدید منزل و ارائه خدمات آموزشی، مراقبتی درمانی لازم در تمام مراحل (قبل از پذیرش بیماران و
بعد از ترخیص از بیمارستان).
4 آموزش خودمراقبتی به بیماران / مددجویان به منظور پیشگیري از عوارض مربوطه.
5 انجام روشهاي مراقبتی مجاز در قالب شرح وظایف رده هاي مختلف.
6 شناسائی مددجویان جامعه و ارجاع به موقع به مراکز بهداشتی درمانی و توانبخشی در زمان بازدید و
پیگیري موارد مشخص.
7 آموزش ارائه خدمات مراقبتی درمانی به منظور بازتوانی و ناتوانی مددجویان (کودکان معلول
معلولین جسمی و روانی، سالمندان و ... ).
ب) مسئولیتهاي مدیریت مرکز :
1 برنامه ریزي و سازماندهی بر اساس اهداف تعیین شده.
٤
2 تامین و معرفی کارکنان پرستاري به متقاضیان دریافت خدمات پرستاري.
3 نظارت بر چگونگی انجام فعالیتهاي مرکز.
4 اجراء برنامه هاي آموزشی مستمر جهت ارتقاء کیفیت خدمات.
5 ارزشیابی برنامه ها و خدمات ارائه شده.
6 جمع آوري اطلاعات و ارائه آمار به مراجع ذیربط.
7 همکاري در انجام پژوهشهاي کاربردي با محققین و پژوهشگران.
8 اجراي بخشنامه هاي صادره از مراجع ذیصلاح در رابطه با وظایف مرکز.
9 اعلام لیست و فهرست کارکنان مرکز در ساعات مختلف کاري به دانشگاه یا دانشکده علوم پزشکی و
خدمات بهداشتی درمانی مربوطه.
10 رسیدگی به شکایات بیماران و مراجع ذیصلاح و پاسخگویی به آنها.
ماده 5 کارکنان مرکز
الف موسس مرکز :
پرستاریا پرستارانی هستند که مجوز تاسیس مرکز را اخذ کرده و رئیس مرکز را انتخاب م یکند.
ب رئیس مرکز :
پرستاري است که مدیریت مرکز را بر اساس ضوابط و شرح وظایف تعیین شده عهده داراست و
پاسخگوي کلیه امور جاري مرکز م یباشد.
ج : سوپروایزر
1 سوپر وایزر ثابت مرکز در شیفتهاي مختلف صبح ع صر شب مسئول رسیدگی به نیازهاي بیماران
/ مددجویان و مشکلات مرکز م یباشد.
2 سوپر وایزر غیرثابت جهت نظارت و ارزشیابی ارائه خدمات به مددجویان.
د : کارکنان
1 کارکنان در گردش شامل پرستاران با تخصص هاي مختلف، بهیاران و کمک بهیاران متناسب با
خدمات.
2 کارکنان پشتیبانی : متناسب با حجم کار.
ماده 6 شرایط متقاضیان کار در مرکز
٥
الف) شرایط عمومی براي کلیه کارکنان مرکز :
1 داشتن گواهی عدم سوء پیشینه کیفري.
2 ارائه گواهی انجام خدمات قانونی.
ب) شرایط اختصاصی :
1 موسس مرکز :
دارا بودن حداقل مدرك کارشناسی پرستاري.
2 رئیس مرکز :
دارا بودن مدرك کارشناسی ارشد با حداقل دو سال سابقه کار در مراکز بهداشتی درمانی و آموزشی ...
و یا مدرك کارشناسی با حداقل پنج سال سابقه کار مفید در مراکز یاد شده.
تبصره 1 :گذراندن طرح جزء سوابق کاري محسوب م یشود.
تبصره 2 :موسس مرکز در صورت واجد شرایط بودن می تواند رئیس مرکز نیز باشد.
ماده 7 پزشکان، پرستاران، پیراپزشکان و سایر حرف وابسته به گروه پزشکی م یتوانند با مرکز قرارداد مشاوره
منعقد نمایند.
ماده 8 حق العمل (کار مزد) :
با توجه به مصوبات و طبق دستورالعمل ها و تعرفه هاي اجرایی وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
است.
ماده 9 روش پذیرش بیمار / مددجو :
1 ارجاع از موسسات بهداشتی درمانی (دولتی و خصوصی).
2 ارجاع از مطب پزشکان.
3 مراجعه مستقیم مددجو یا وابستگان وي، همراه دستور پزشک معالج.
ماده 10 مرکز موظف است در مورد درخواست بیمار یا وابستگان او جهت انجام خدمات پرستاري در
منزل، قراردادي را که حیطه عملیات مراقبتی و تعرفه و بهاي خدمات را مشخص م ینماید تنظیم و به امضاء طرفین
برساند.
ماده 11 شرایط مکان مرکز :
٦
مرکز داراي امکانات و تجهیزات لازم جهت انجام خدمات موردنیاز مددجویان و بیماران مطابق با ضوابط
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خواهد بود. تجهیزات موردنیاز متعاقباً اعلام خواهد شد.
ماده 12 محل مرکز :
محل ساختمان مرکز و تجهیزات موجود در آن باید قبل از صدور مجوز و شروع بهر ه برداري توسط
کارشناسان ذیربط دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مربوطه مورد ارزشیابی و تایید
قرار گیرد.
ماده 13 پروانه تاسیس به نام اشخاص حقیقی، حقوقی و خیریه و شرکت تعاونیهاي خدمات بهداشتی
درمانی صادر خواهد شد.
ماده 14 صدور مجوز :
به هر متقاضی واجد شرایط و صلاحیت موضوع این آئین نامه فقط پروانه تاسیس یک مرکز اعطا میگردد .
این پروانه، پروانه قانونی است که از طریق حوزه معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پس
از تصویب کمیسیون قانونی تشخیص امور پزشکی موضوع ماده 20 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی،
دارویی، مواد خوراکی، آشامیدنی مصوب سال 1334 و اصلاحیه آن در سال 1367 جهت فعالیت مرکز صادر
خواهد شد.
ماده 15 نظارت و ارزشیابی کلیه خدمات ارائه شده توسط این مراکز در سراسر کشور به عهده
دانشگاهها / دانشکده هاي علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مربوطه خواهد بود.
ماده 16 پس از کسب موافقت اصولی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حداکثر ظرف مدت
یکسال مهلت مندرج در قرارداد تاسیس منعقده بین وزارت متبوع و متقاضیان، باید مرکز جهت ارائه خدمات
آماده و قبل از شروع به کار مراتب را براي بازدید و تایید نهایی به دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات
بهداشتی درمانی مربوطه کتبا اعلام نماید و در صورت عدم آمادگی بنا به دلایلی بر اساس مفاد قرارداد تاسیس
عمل خواهد گردید.
ماده 17 تغییرات نام و محل مرکز باید با هماهنگی دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی
درمانی مربوطه و با موافقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد، در اینصورت پروانه جدید به نام و یا
محل جدید صادر خواهد شد.
٧
ماده 18 در صورت غیبت رئیس مرکز به هر دلیل، موسس مرکز موظف است فرد واجد شرایطی را به
جایگزین نامبرده معرفی نماید.
ماده 19 در صورتی که موسس یا (موسسین) به دلایل موجهی قصد تعطیل و انحلال مرکز را داشته باشند
مراتب را با ذکر دلیل و مستندات لازم حداقل سه ماه قبل از اقدام به دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات
بهداشتی، درمانی مربوطه گزارش نمایند.
ماده 20 تشکیل پرونده شامل ضبط مشخصات کامل بیمار یا مددجو، نام پزشک، نام پرستار، پیراپزشک
و مراحل سیر بیماري، اقدامات انجام شده براي بیمار، بایگانی و نگهداري مدارك جهت هر یک از گیرندگان
خدمت الزامی است.
ماده 21 در ارائه خدمات پرستاري به بیماران و مددجویان رعایت طرح انطباق براي مرکز الزامی است.
ماده 22 در صورتیکه موسس یا موسسین مرکز از ضوابط، مقررات و وظایف موضوع این آئین نامه
تخطی نمایند به نحو زیر اقدام خواهد شد :
22 1 تذکر شفاهی با قید موضوع در صورت جلسه بازرسی محل، توسط دانشگاه / دانشکده علوم
پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط.
22 2 اخطار کتبی توسط دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط.
22 3 لغو پروانه تاسیس و تعطیل مرکز به مدت یک تا سه ماه بنا به پیشنهاد دانشگاه / دانشکده علوم
. پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط و تصویب کمیسیون قانونی موضوع ماده 20
22 4 لغو پروانه تاسیس و تعطیل مرکز به مدت سه ماه تا یکسال به پیشنهاد دانشگاه / دانشکده علوم
. پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مربوطه و تصویب کمیسیون قانونی موضوع ماده 20
22 5 لغو دائم پروانه تاسیس مرکز به پیشنهاد دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی
درمانی مربوطه و تصویب کمیسیون قانونی موضوع ماده 20 و عندالزوم اعلام آن به مراجع قضائی.
ماده 23 شرح وظایف و خدمات ارائه شده توسط این مراکز در ضمیمه آئین نامه پیوست می باشد.
78 به تصویب رسید. /5/ این آئین نامه در 23 ماده و 2 تبصره و یک ضمیمه پیوستی در تاریخ 26
دکتر محمد فرهادي
وزیر
٨
٩
مرکز مشاوره و ارایه خدمات پرستاري
شرح وظایف پرستاري (کارکنان پرستاري)
خدمات پرستاري شامل فرد، خانواده و جامعه خواهد بود که می تواند در منزل نیز ارائه شود . خدمات
پرستاري در جامعه کلیه خدمات از پیشگیري تا نوتوانی (سلامت تا توانبخشی ) را در مراحل چرخه زندگی
دربرمی گیرد به عبارت دیگر خدمات از سلامت تا توان بخشی، از دوران لقاح و بارداري تا کهنسالی را شامل
خواهد شد.
اهم وظایف و خدمات پرستاري (کارکنان پرستاري) :
الف : وظایف آموزشی، هم آهنگی و ...
این وظایف شامل ارایه خدمات پرستاري از ساده تا پیچیده در جامعه با بکارگیري فرایند پرستاري و
رعایت اصول و موازین ارتباط صحیح، در کلیه مراحل به شرح زیر م یباشد :
آموزش رعایت موازین بهداشت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوي ...
توجه به وضعیت رشد و تکامل طبیعی فرد در سنین مختلف.
آموزش و مشاوره به خانواده جهت تامین نیازهاي عاطفی، روانی فرد و نحوه برخورد در مورد
عکس العمل هاي غیرطبیعی.
آموزش بهداشت ازدواج.
راهنمایی انجام مشاوره ژنتیکی در موارد ضروري.
آموزش مراقبتهاي دوران بارداري و پس از زایمان.
ارائه آگاهی در رعایت بهداشت و تنظیم خانواده (دادن قرص ضدبارداري).
آموزش نحوه مراقبت از نوزاد و شیرخوار.
آموزش به خانواده جهت ترویج تغذیه با شیر مادر.
آموزش و راهنمایی براي مراجعه به موقع به مراکز بهداشتی جهت رفع مشکلات بهداشتی.
آموزش رژیم غذایی مناسب به خانواده (براي سنین و دورانهاي متفاوت) به منظور پیشگیري از عوارض
ناشی از کمبود موادغذایی با توجه به وظایف و آموزش هاي پرستاري.
١٠
دادن آگاهی به خانواده براي مشاهده موارد مشکوك و هشداردهنده (مانند علائم بیماریها، عوارض
ثانوي آنها و ... ).
آموزش انجام به موقع معاینات فیزیکی (قلب، ریه، فشارخون، شنوایی، حرکتی و ...) به منظور پیشگیري
از عوارض.
آموزش پرهیز از خود درمانی و استفاده داروها بدون تجویز پزشک.
آموزش پیشگیري از حوادث و صدمات در حد وظایف پرستاري.
آموزش نحوه مواجه شدن در انجام کمک هاي اولیه در موارد فوریت ها (گرفتاریهاي چشم، گوش ... و
شکستگی ها).
آموزش نکات ایمنی در سوانح و حوادث طبیعی (زلزله و ... ) در حد وظائف پرستاري.
آموزش مقابله با استفاده از دخانیات و موادمخدر.
آموزش به خانواده به هنگام مواجهه شدن با بیماریهاي واگیر و غیرواگیر.
بررسی وضعیت سلامت افراد خانواده و کنترل فشارخون به طور مرتب.
آشنا کردن خانواده با علایم و نشانه هاي اولیه اختلالات روانی، در طول چرخه زندگی و احتراز از
برخوردهاي نامناسب با مددجو.
آموزش ضروري در جهت جلوگیري از ضایعات جسمی، حرکتی (در سنین متفاوت ) و ارجاع موارد
مشکوك به مراکز بهداشتی درمانی جهت مشاوره به پزشک و انجام آزمایشات ضروري.
آموزش پیشگیري از حوادث در مورد افراد آسیب پذیر.
آموزش نحوه پیشگیري از بیماریهاي بومی.
آموزش رعایت اصول نگهداري بیمار در منزل.
بدیهی است موارد پیش گفت با توجه به نقش و توانائی پرستاران و بر اساس مدرك تحصیلی آنان صورت
می پذیرد.
ب : وظایف مراقبتی حمایتی و ...
این وظایف که شامل ارائه مراقبتهاي ضروري پرستاري و آموزش نحوه نگهداري از فرد مددجو در منزل
است به دو صورت وظایف کلی و وظایف اختصاصی به شرح زیر م یباشد :
١١
1 وظایف کلی پرستار در منزل :
بررسی وضعیت جسمی افراد خانواده برحسب نوع بیماري (علائم حیاتی ، رفلکس ها، سطح هوشیاري و ...
.(
انجام و آموزش به خانواده در جهت گرفتن نمونه هاي مختلف آزمایشگاهی (ادرار، خلط، مدفوع و ...
.(
توجه به موارد مشکوك و راهنمایی بیماران براي مراجعه به مراکز تشخیص و درمانی.
ارایه اقدامات و تدابیر پرستاري براساس تشخیصهاي پرستاري.
دادن داروهاي بیمار طبق دستور پزشک (داروهاي خوراکی تزریقی و ... ).
پیگیري درمانهاي توصیه شده توسط پزشک و آموزش صحیح به خانواده در مورد درمانهاي خاص و
مصرف به موقع دارو.
ایجاد فضاي امن، و سرگرمی براي مددجو.
آموزشهاي ضروري در جهت جلوگیري از ضایعات و آسیبهاي خاص به بیمار.
آموزش به خانواده و مددجو در انجام مهارتها و فعالیت روزمره زندگی و سرگرمی ...
ارایه کمکهاي اولیه در منزل.
آموزش در حمل و نقل بیماران جسمی، حرکتی.
برقراري وضعیت مناسب مددجو (تغییر پوزیشن بیمار ... ).
همکاري و آموزش به مددجو از نحوه استفاده وسایل کمک حرکتی.
ارائه مراقبتهاي خاص در منزل جهت جلوگیري از زخم فشاري و غیره.
برقراري ارتباط و ارجاع مددجو به تیم توان بخشی در موارد معلولیت جسمی و حرکتی و ... در صورت
لزوم.
ارائه و آموزش خدمات پرستاري در ارتباط با بازتوانی بیمار و ارجاع در موارد لزوم (سکته مغزي، فلج
مغزي، صرع و غیره).
اطمینان از ایمنی ارائه خدمات در جامعه (فرد، خانواده در منزل، مدرسه و کارخانه).
رعایت احتیاطات کامل در مسافرتها و بازدیدها.
١٢
پیدا کردن راههاي دستیابی در زمینه همکاري و جلب مشارکت افراد جامعه در ارائه خدمات در
منزل.
گزارش منظم وضعیت بیمار به پزشک یا پزشکان معالج.
پرستاري در منزل : « اختصاصی » 2 تدابیر و مراقبتهاي
کنترل عفونت در منزل :
رعایت اصول پیشگیري و انتشار عفونتها.
آموزش و راهنمایی بیمار و خانواده در پیشگیري از عفونتها.
بررسی وضعیت سلامت و انجام معاینات بالینی از مددجو و خانواده.
آموزش و انجام تکنیک ایزوله در منزل (در موارد ضروري).
انجام مراقبتهاي پرستاري جهت تامین نیازهاي اولیه در منزل (حرکت دادن، جابج ا کردن در تخت و
صندلی چرخدار، حمام دادن در تخت، ماساژ پشت، دهان شویه، سنداژ مجاري اداري گوارشی و ... ).
مراقبتها و تدابیر پرستاري در ناراحتی هاي چشم، گوش، حلق و بینی
آموزش به مددجو و خانواده در پیگیري درمانها طبق دستور پزشک.
شستشو و انجام درمانهاي تجویز شده توسط پزشک، در ناراحتی چشم، گوش، حلق و بینی.
کمک به نابینایان و آموزش موارد خاص در توان بخشی مددجو (فرد، خانواده و جامعه).
همکاري و کمک به ناشنوایان و آموزش موارد ضروري به مددجو و خانواده و بازتوانی آنها با کمک
متخصصین.
مراقبتها و تدابیر پرستاري به مددجویان قلبی ریوي
آموزش چگونگی استفاده از اکسیژن در منزل با رعایت احتیاط کامل.
کنترل علائم حیاتی (نبض، فشارخون، تنفس، درجه حرارت).
توجه از تراك یاستومی و آموزش به بیمار و خانواده.
.(Relaxation) آموزش تمرینات تنفسی و تن آرامی
تداوم در فیزیوتراپی ریه و کمک گرفتن از متخصصین فیزیوتراپی در موارد ضروري.
١٣
دارد. "chest tube" انجام مراقبتهاي خاص در مواردي که مددجو
انجام مراقبتهاي ضروري در دادن داروهاي قلبی عروقی و ریوي طبق دستور پزشک.
انجام انواع بخورها طبق تجویز پزشک.
انجام ساکشن مجاري فوقانی تنفسی در موارد ضروري.
مراقبتها و تدابیر پرستاري از پوست
بررسی وضعیت پوست و زخم
انجام انواع پانسمانهاي خشک و مرطوب (زخمها، سوختگیها، اگزما و غیره ) و دادن داروهاي تجویز
شده.
مراقبتها و تدابیر پرستاري دستگاه گوارش
شست و شوي معده، تغذیه معده از راه لوله بینی و معده و آموزش مراقبتهاي مربوط به بیمار و خانواده.
دادن انواع تنقیه.
شست و شوي کلستومی و استومی و آموزش نحوه مراقبت از کلستومی به مددجو و خانواده.
تراپی و ... ) IV) مراقبتها و تدابیر پرستاري در مایع درمانی
تزریق مایعات و داروهاي وریدي و قطع آنها طبق دستورات تجویز شده پزشک.
توجه به عک سالعمل هاي ناشی از تزریق دارو.
گرفتن خون و تهیه نمونه براي آزمایشات طبق دستور پزشک.
مراقبتها و تدابیر پرستاري در شکستگیها
استفاده از بانداژهاي الاستیکی با مجوز.
بی حرکت نگه داشتن بیمار و عضو شکسته (به غیر از کاربرد آتل و گچ گیري).
کمک به تسکین درد و آرام کردن بیمار با کاربرد روشهاي پرستاري.
استفاده از تدابیر پیشگیري از زخم بستر.
١٤
استفاده از تدابیر لازم در پیشگیري از عفونتهاي اداري تناسلی.
استفاده از واکر، صندلی چرخدار و غیره.
آموزش به بیمار و خانواده در ارتباط با نگهداري گچ و انجام فعالیت روزمره.
مراقبتها و تدابیر پرستاري در دستگاه ادراري تناسلی :
آموزش به فرد و خانواده در پیشگیري از عوارض کلیوي و تناسلی.
گرفتن نمونه آزمایشگاهی در موارد ضروري طبق دستور پزشک.
انجام سنداژ ادراري (دائم و موقت).
آموزش به خانواده و انجام شستشوي مجاري اداري و تناسلی در موارد ضروري.
آموزش به خانواده در انداز هگیري جذب و دفع مایعات.
آموزش به خانواده در مورد رعایت رژیم غذایی موردنظر و استفاده به موقع از داروهاي تجویز شده.
مراقبتها و تدابیر پرستاري و بازتوانی بیماران سکته مغزي
آموزش براي کنترل ادرار و مدفوع.
توجه از سوند متناوب و دائم.
کمک به بیمار و خانواده در سازش با موقعیت مددجو. (Aphasia) در اختلال تکلم
راهنمایی و آموزش به فرد و خانواده در انجام مهارتها و فعالی تهاي روزمره زندگی.
مراقبتها و تدابیر پرستاري در اختلالات غدد مترشحه داخلی
آموزش به مددجو و خانواده از نحوه سالم زیستن و سازش با این بیماریها (دیابت، هیپرتیروئیدیسم ...
.(
آموزش رعایت بهداشت فردي (پوست، ناخن ، ...)
آموزش رژیم غذایی، دارویی، استراحت، فعالیت و غیره . . . .
آموزش نحوه استفاده از داورها (تزریق زیر جلدي انسولین و داروهاي خوراکی ...)
١٥
آموزش چگونگی انجام تست روزانه ادرار (به فرد و خانواده)
آموزش نحوه مراجعه و ارتباط با پزشک معالج در موارد لزوم
آموزش نحوه پیشگیري از عوارض بیماریها خصوصا عفونتها و غیره
آموزش نحوه به همراه داشتن کارت شناسایی (با مشخصات فردي و بیماري فرد) در تمام اوقات به مدد
جو خانواده
جمع آوري نمونه ها براي آزمایشات طبق تجویز پزشک
تهیه نمونه ادرار طبق دستور ( 24 ساعته، استریل و ...) با آموزش به بیمار و خانواده
تهیه نمونه مدفوع براي آزمایشات مختلف
تهیه نمونه خون به منظور آزمایشات مختلف
ارائه مراقبتهاي و تدابیر پرستاري در فوریت هاي پزشکی
مراقبتهاي پرستاري در منزل براي فوریت هاي پزشکی با رعایت اصول و کاربرد تکنیکهاي کمکهاي اولیه
و ارایه تدابیر فوري پرستاري تا رساندن مدد جو به نزدیکترین مرکز پزشکی می باشد.
فوریتهاي پزشکی مطرح به شرح زیر است:
آمبولیهاي ریوي و قلب
انسداد مجاري هوایی کامل و ناقص (در نوزادان ، کودکان ، بزرگسالان و سالمندان)
انواع حشره گزیدگی ها ، مارگزیدگی و ...
خونریزي ها
در کودکان نوزدان بزرگسالان و ... C.P.R ایست هاي قلبی ریوي و انجام
شکستگیها و بریدگیهاي وسیع
تشنج ها به مانند صرع
شوك ها مسمومیتها (خودکشی و ...)
عکس العملهاي ناشی از تزریق خون و فراورده هاي آن
سرگیجه هاي حاد
مراقبتهاي و تدابیر پرستاري از سالمند در منزل
١٦
آموزش اجراي مراقبتهاي بهداشتی در مانی توان بخشی و نگهداري سالمند توسط خانواده یا خانه
سالمندان
بررسی وضعیت جسمی روانی و اجتماعی مدد جو و ارتباط او با خانواده
کمک و راهنمایی در تدارك فضاي مناسب از نظر فیزیکی روانی و اجتماعی
رعایت نکات ایمنی در منزل براي سالمند
کمک به تغذیه و فعالیت مناسب سالمند
آموزش فرد و خانواده از نحوه مراقبت از خود
تشویق سالمند و خانواده به اشتغال پاره وقت در منز ل و یا خارج از منزل با ارایه خدمات داوطلبانه
تدارك امکانات تفریحی در ساعات فراغت براي سالمند و تشویق به عضویت در انجمنهاي مساجد و
شوراها و ...
آموزش به خانواده براي تشخیص موارد مشکلات مشکوك سالمند در مراحل اولیه و ارجاع آنها به
مراجع ذیصلاح
برقراري ارتباط مستمر خانواده با سالمند در صورت زندگی در سراها
مراقبت و تدابیر پرستاري در دادن دارو
کاربرد اصول دادن داروها در منزل با توجه به دستور پزشک (از داروهاي ساده تا آنتی بیوتیکها و ... ) و
ارایه آموزشهاي لازم به بیمار و خانواده.
آموزش به فرد و خانواده در مورد طرز مصرف و نگهداري داروها و عدم مصرف داروهاي تاریخ گذشته
و غیر ضروري
انجام تزریق هاي عضلانی و دادن داروها از راه دهان با مجوز
سایر عوامل مشکل زا و ارایه خدمات پرستاري:
تدابیر پرستاري در موارد زیر با توجه به کاربرد فرآیند پرستاري و موقیتهاي خاص مدد جو و خانواده
ارایه خواهد شد:
سالمند آزاري کودك آزاري و ...
مشاوره و راهنمایی موارد خاص (اعتیاد و ...) و ارجاع به مراجع ذیصلاح
کمک از مراجع ذیصلاح به منظور تامین موقعیتهاي اقتصادي و اجتماعی مدد جو و خانواده
١٧
آموزش به بیمار و خانواده در پیشگیري از حوادث
نحوه رسیدگی به فرد در حال اختصار و فوت شده در منزل
ج وظایف و تدابیر پرستاري توان بخشی:
بررسی و برنامه ریزي مراقبتهاي پرستاري از بیماران مزمن در دورانهاي مختلف زندگی (کودکی ...
کهنسالی)
ارایه مراقبت و پرستاري از عقب ماندگان ذهنی و حرکتی در سنین مختلف
ارایه مراقبتهاي پرستاري به سالمندان معلول جسمی حرکتی در جامعه
ارایه مراقبتهاي پرستاري به منظور جلوگیري از پیشرفت معلولیتها و پیشگیري از عوارض آنها
انجام درمانهاي دارویی براي مدد جو طبق تجویز پزشک
ارایه مراقبتهاي سرپایی
ارایه مراقبتهاي پرستاري به بیماران مزمن روانی در جامعه
به خانواده و مددجو در مراقبت از مدد جو (سالمند، عقب مانده، ذهنی « مراقبت از خود » ارایه آموزش
حرکتی و مزمن روانی و ... ).
اصول اخلاقی و موازین حرفه اي
در ارایه خدمات وظایف مطروحه، کاربرد اصول اخلاقی و موازین حرفه اي به شرح زیر ضروري است
:
احترام به اعتقادات مددجو.
احترام به مراسم عبادي، فرهنگی جامعه.
برقراري ارتباط مناسب با مددجو و خانواده.
برقراري روابط مناسب با همکاران گروه بهداشتی درمانی و توانبخشی در ارایه خدمات.
صداقت در ارایه خدمات و وظایف پرستاري.
صداقت در گفتار و کردار با مددجو و خانواده.
حفظ و نگهداري در اسرار و حرمت مددجو و خانواده.
رعایت کلیه حقوق مددجو و خانواده در ارایه خدمات و مراقبتهاي پرستاري.
رعایت مقررات و انضباط در کار.
١٨
پذیرش انتقادات سازنده و منطقی.
ارایه پیشنهادات مفید و به کارگیري آنها در بهینه سازي خدمات.
استفاده از البسه مناسب با رعایت حجاب و داشتن رفتار اسلامی.
مطالعه مستمر و افزایش دانش حرف هاي.__
جناب آقاي دکتر بیطرف
معاون محترم درمان
سلام علیکم
عین آئین نامه تاسیس مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري با ضمائم مربوطه که به توشیح مقام محترم
وزارت رسیده است جهت اجرا به پیوست ابلاغ م یگردد.
دکتر علی اکبر پورفتح الله
مشاور وزیر و مدیرکل دفتر وزارتی
٢
آیین نامه تاسیس مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري
ماده 1 تعریف مرکز مشاوره و ارائه خدمات پرستاري :
به محلی اتلاق می شود که طبق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جهت انجام
خدمات پرستاري در سطوح مختلف پیشگیري مطابق با شرح وظایف و اختیارات تعیین شده پس از اخذ مجوز،
توسط افراد واجد شرایط و با صلاحیت دائر گردد. و از این پس در این آئین نامه به عنوان مرکز به آن اشاره
می شود.
ماده 2 هدف :
تامین، حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه از طریق ارائه خدمات پرستاري در سطوح مختلف پیشگیري با
توجه به ضوابط به شرح زیر :
1 1 ارائه خدمات مشاوره اي و آموزش خود مراقبتی.
2 2 استفاده بهینه از توان نیروهاي کارآمد و متخصص پرستاري در جهت رفع مشکلات بهداشتی درمانی
و توانبخشی با توجه به استانداردها و محدوده وظایف پرستار.
2 3 کاهش هزینه هاي بهداشتی، درمانی و توانبخشی جامعه و کاهش هزینه تخت روز درمانی کشور.
2 4 فراهم نمودن زمینه مشارکت مردمی در ارائه خدمات بهداشتی مراقبتی درمانی و آموزش.
2 5 ارائه خدمات بهداشتی مراقبتی درمانی و آموزشی با توجه به استانداردها.
2 6 ایجاد زمینه هاي مناسب براي اشتغال پرستاران در جهت ارتقاء و سلامت جامعه و رفاه اجتماعی.
ماده 3 تعاریف مفاهیم خدمات پرستاري :
الف پرستاري :
پرستاري عبارتست از کمک به فرد سالم یا بیمار در انجام آن دسته از فعالیتهایی که سبب حفظ و ارتقاء سلامتی
گرددبه نحوي که اگر فرد توانائی، اراده و یا آگاهی لازم را داشت، می توانست آن فعالیتها را بدون کمک انجام
دهد.
ب کارکنان پرستاري :
1 پرسنل :
پرستار به فردي اطلاق می شود که دوره آموزش پرستاري (کاردانی کارشناسی کارشناسی ارشد و
دکترا) را طبق ضوابط شوراي عالی برنامه ریزي آموزش عالی در یکی از دانشکده هاي مصوب شوراي گسترش
٣
دانشگاهها و یا دانشکده هاي معتبر خارجی طی نموده و مدرك تحصیلی او به تایید اداره کل فارغ التحصیلان
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رسیده باشد.
2 بهیار :
بهیار به فردي اطلاق می شود که دوره آموزش بهیاري از طبق مصوبات وزارت آموزش و پرورش و
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در یکی از آموزشگاههاي بهیاري مجاز گذرانده و گواهی مربوطه به
تایید وزارت آموزش و پرورش رسیده باشد.
3 کمک بهیار :
به فردي اطلاق می شود که دوره آموزش کمک بهیاري را طبق مصوبات وزارت بهداشت، درمان و آموزش
پزشکی طی کرده و موفق به اخذ گواهی مربوطه شده باشد.
ماده 4 وظایف مرکز :
قلمرو فعالی تهاي مرکز به شرح زیر است :
الف فعالیتهاي عمومی
1 آموزش بهداشت عمومی در سطوح مختلف جامعه متناسب با نیاز مددجویان (فرد خانواده جامعه)
2 بررسی و شناخت وضعیت سلامت (جسمی روانی اجتماعی و معنوي ) مددجویان و در صورت لزوم
ارجاع به موقع به مراکز بهداشتی، درمانی و موسسات توانبخشی.
3 بازدید منزل و ارائه خدمات آموزشی، مراقبتی درمانی لازم در تمام مراحل (قبل از پذیرش بیماران و
بعد از ترخیص از بیمارستان).
4 آموزش خودمراقبتی به بیماران / مددجویان به منظور پیشگیري از عوارض مربوطه.
5 انجام روشهاي مراقبتی مجاز در قالب شرح وظایف رده هاي مختلف.
6 شناسائی مددجویان جامعه و ارجاع به موقع به مراکز بهداشتی درمانی و توانبخشی در زمان بازدید و
پیگیري موارد مشخص.
7 آموزش ارائه خدمات مراقبتی درمانی به منظور بازتوانی و ناتوانی مددجویان (کودکان معلول
معلولین جسمی و روانی، سالمندان و ... ).
ب) مسئولیتهاي مدیریت مرکز :
1 برنامه ریزي و سازماندهی بر اساس اهداف تعیین شده.
٤
2 تامین و معرفی کارکنان پرستاري به متقاضیان دریافت خدمات پرستاري.
3 نظارت بر چگونگی انجام فعالیتهاي مرکز.
4 اجراء برنامه هاي آموزشی مستمر جهت ارتقاء کیفیت خدمات.
5 ارزشیابی برنامه ها و خدمات ارائه شده.
6 جمع آوري اطلاعات و ارائه آمار به مراجع ذیربط.
7 همکاري در انجام پژوهشهاي کاربردي با محققین و پژوهشگران.
8 اجراي بخشنامه هاي صادره از مراجع ذیصلاح در رابطه با وظایف مرکز.
9 اعلام لیست و فهرست کارکنان مرکز در ساعات مختلف کاري به دانشگاه یا دانشکده علوم پزشکی و
خدمات بهداشتی درمانی مربوطه.
10 رسیدگی به شکایات بیماران و مراجع ذیصلاح و پاسخگویی به آنها.
ماده 5 کارکنان مرکز
الف موسس مرکز :
پرستاریا پرستارانی هستند که مجوز تاسیس مرکز را اخذ کرده و رئیس مرکز را انتخاب م یکند.
ب رئیس مرکز :
پرستاري است که مدیریت مرکز را بر اساس ضوابط و شرح وظایف تعیین شده عهده داراست و
پاسخگوي کلیه امور جاري مرکز م یباشد.
ج : سوپروایزر
1 سوپر وایزر ثابت مرکز در شیفتهاي مختلف صبح ع صر شب مسئول رسیدگی به نیازهاي بیماران
/ مددجویان و مشکلات مرکز م یباشد.
2 سوپر وایزر غیرثابت جهت نظارت و ارزشیابی ارائه خدمات به مددجویان.
د : کارکنان
1 کارکنان در گردش شامل پرستاران با تخصص هاي مختلف، بهیاران و کمک بهیاران متناسب با
خدمات.
2 کارکنان پشتیبانی : متناسب با حجم کار.
ماده 6 شرایط متقاضیان کار در مرکز
٥
الف) شرایط عمومی براي کلیه کارکنان مرکز :
1 داشتن گواهی عدم سوء پیشینه کیفري.
2 ارائه گواهی انجام خدمات قانونی.
ب) شرایط اختصاصی :
1 موسس مرکز :
دارا بودن حداقل مدرك کارشناسی پرستاري.
2 رئیس مرکز :
دارا بودن مدرك کارشناسی ارشد با حداقل دو سال سابقه کار در مراکز بهداشتی درمانی و آموزشی ...
و یا مدرك کارشناسی با حداقل پنج سال سابقه کار مفید در مراکز یاد شده.
تبصره 1 :گذراندن طرح جزء سوابق کاري محسوب م یشود.
تبصره 2 :موسس مرکز در صورت واجد شرایط بودن می تواند رئیس مرکز نیز باشد.
ماده 7 پزشکان، پرستاران، پیراپزشکان و سایر حرف وابسته به گروه پزشکی م یتوانند با مرکز قرارداد مشاوره
منعقد نمایند.
ماده 8 حق العمل (کار مزد) :
با توجه به مصوبات و طبق دستورالعمل ها و تعرفه هاي اجرایی وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
است.
ماده 9 روش پذیرش بیمار / مددجو :
1 ارجاع از موسسات بهداشتی درمانی (دولتی و خصوصی).
2 ارجاع از مطب پزشکان.
3 مراجعه مستقیم مددجو یا وابستگان وي، همراه دستور پزشک معالج.
ماده 10 مرکز موظف است در مورد درخواست بیمار یا وابستگان او جهت انجام خدمات پرستاري در
منزل، قراردادي را که حیطه عملیات مراقبتی و تعرفه و بهاي خدمات را مشخص م ینماید تنظیم و به امضاء طرفین
برساند.
ماده 11 شرایط مکان مرکز :
٦
مرکز داراي امکانات و تجهیزات لازم جهت انجام خدمات موردنیاز مددجویان و بیماران مطابق با ضوابط
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خواهد بود. تجهیزات موردنیاز متعاقباً اعلام خواهد شد.
ماده 12 محل مرکز :
محل ساختمان مرکز و تجهیزات موجود در آن باید قبل از صدور مجوز و شروع بهر ه برداري توسط
کارشناسان ذیربط دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مربوطه مورد ارزشیابی و تایید
قرار گیرد.
ماده 13 پروانه تاسیس به نام اشخاص حقیقی، حقوقی و خیریه و شرکت تعاونیهاي خدمات بهداشتی
درمانی صادر خواهد شد.
ماده 14 صدور مجوز :
به هر متقاضی واجد شرایط و صلاحیت موضوع این آئین نامه فقط پروانه تاسیس یک مرکز اعطا میگردد .
این پروانه، پروانه قانونی است که از طریق حوزه معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پس
از تصویب کمیسیون قانونی تشخیص امور پزشکی موضوع ماده 20 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی،
دارویی، مواد خوراکی، آشامیدنی مصوب سال 1334 و اصلاحیه آن در سال 1367 جهت فعالیت مرکز صادر
خواهد شد.
ماده 15 نظارت و ارزشیابی کلیه خدمات ارائه شده توسط این مراکز در سراسر کشور به عهده
دانشگاهها / دانشکده هاي علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مربوطه خواهد بود.
ماده 16 پس از کسب موافقت اصولی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حداکثر ظرف مدت
یکسال مهلت مندرج در قرارداد تاسیس منعقده بین وزارت متبوع و متقاضیان، باید مرکز جهت ارائه خدمات
آماده و قبل از شروع به کار مراتب را براي بازدید و تایید نهایی به دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات
بهداشتی درمانی مربوطه کتبا اعلام نماید و در صورت عدم آمادگی بنا به دلایلی بر اساس مفاد قرارداد تاسیس
عمل خواهد گردید.
ماده 17 تغییرات نام و محل مرکز باید با هماهنگی دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی
درمانی مربوطه و با موافقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد، در اینصورت پروانه جدید به نام و یا
محل جدید صادر خواهد شد.
٧
ماده 18 در صورت غیبت رئیس مرکز به هر دلیل، موسس مرکز موظف است فرد واجد شرایطی را به
جایگزین نامبرده معرفی نماید.
ماده 19 در صورتی که موسس یا (موسسین) به دلایل موجهی قصد تعطیل و انحلال مرکز را داشته باشند
مراتب را با ذکر دلیل و مستندات لازم حداقل سه ماه قبل از اقدام به دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات
بهداشتی، درمانی مربوطه گزارش نمایند.
ماده 20 تشکیل پرونده شامل ضبط مشخصات کامل بیمار یا مددجو، نام پزشک، نام پرستار، پیراپزشک
و مراحل سیر بیماري، اقدامات انجام شده براي بیمار، بایگانی و نگهداري مدارك جهت هر یک از گیرندگان
خدمت الزامی است.
ماده 21 در ارائه خدمات پرستاري به بیماران و مددجویان رعایت طرح انطباق براي مرکز الزامی است.
ماده 22 در صورتیکه موسس یا موسسین مرکز از ضوابط، مقررات و وظایف موضوع این آئین نامه
تخطی نمایند به نحو زیر اقدام خواهد شد :
22 1 تذکر شفاهی با قید موضوع در صورت جلسه بازرسی محل، توسط دانشگاه / دانشکده علوم
پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط.
22 2 اخطار کتبی توسط دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط.
22 3 لغو پروانه تاسیس و تعطیل مرکز به مدت یک تا سه ماه بنا به پیشنهاد دانشگاه / دانشکده علوم
. پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط و تصویب کمیسیون قانونی موضوع ماده 20
22 4 لغو پروانه تاسیس و تعطیل مرکز به مدت سه ماه تا یکسال به پیشنهاد دانشگاه / دانشکده علوم
. پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مربوطه و تصویب کمیسیون قانونی موضوع ماده 20
22 5 لغو دائم پروانه تاسیس مرکز به پیشنهاد دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی
درمانی مربوطه و تصویب کمیسیون قانونی موضوع ماده 20 و عندالزوم اعلام آن به مراجع قضائی.
ماده 23 شرح وظایف و خدمات ارائه شده توسط این مراکز در ضمیمه آئین نامه پیوست می باشد.
78 به تصویب رسید. /5/ این آئین نامه در 23 ماده و 2 تبصره و یک ضمیمه پیوستی در تاریخ 26
دکتر محمد فرهادي
وزیر
٨
٩
مرکز مشاوره و ارایه خدمات پرستاري
شرح وظایف پرستاري (کارکنان پرستاري)
خدمات پرستاري شامل فرد، خانواده و جامعه خواهد بود که می تواند در منزل نیز ارائه شود . خدمات
پرستاري در جامعه کلیه خدمات از پیشگیري تا نوتوانی (سلامت تا توانبخشی ) را در مراحل چرخه زندگی
دربرمی گیرد به عبارت دیگر خدمات از سلامت تا توان بخشی، از دوران لقاح و بارداري تا کهنسالی را شامل
خواهد شد.
اهم وظایف و خدمات پرستاري (کارکنان پرستاري) :
الف : وظایف آموزشی، هم آهنگی و ...
این وظایف شامل ارایه خدمات پرستاري از ساده تا پیچیده در جامعه با بکارگیري فرایند پرستاري و
رعایت اصول و موازین ارتباط صحیح، در کلیه مراحل به شرح زیر م یباشد :
آموزش رعایت موازین بهداشت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوي ...
توجه به وضعیت رشد و تکامل طبیعی فرد در سنین مختلف.
آموزش و مشاوره به خانواده جهت تامین نیازهاي عاطفی، روانی فرد و نحوه برخورد در مورد
عکس العمل هاي غیرطبیعی.
آموزش بهداشت ازدواج.
راهنمایی انجام مشاوره ژنتیکی در موارد ضروري.
آموزش مراقبتهاي دوران بارداري و پس از زایمان.
ارائه آگاهی در رعایت بهداشت و تنظیم خانواده (دادن قرص ضدبارداري).
آموزش نحوه مراقبت از نوزاد و شیرخوار.
آموزش به خانواده جهت ترویج تغذیه با شیر مادر.
آموزش و راهنمایی براي مراجعه به موقع به مراکز بهداشتی جهت رفع مشکلات بهداشتی.
آموزش رژیم غذایی مناسب به خانواده (براي سنین و دورانهاي متفاوت) به منظور پیشگیري از عوارض
ناشی از کمبود موادغذایی با توجه به وظایف و آموزش هاي پرستاري.
١٠
دادن آگاهی به خانواده براي مشاهده موارد مشکوك و هشداردهنده (مانند علائم بیماریها، عوارض
ثانوي آنها و ... ).
آموزش انجام به موقع معاینات فیزیکی (قلب، ریه، فشارخون، شنوایی، حرکتی و ...) به منظور پیشگیري
از عوارض.
آموزش پرهیز از خود درمانی و استفاده داروها بدون تجویز پزشک.
آموزش پیشگیري از حوادث و صدمات در حد وظایف پرستاري.
آموزش نحوه مواجه شدن در انجام کمک هاي اولیه در موارد فوریت ها (گرفتاریهاي چشم، گوش ... و
شکستگی ها).
آموزش نکات ایمنی در سوانح و حوادث طبیعی (زلزله و ... ) در حد وظائف پرستاري.
آموزش مقابله با استفاده از دخانیات و موادمخدر.
آموزش به خانواده به هنگام مواجهه شدن با بیماریهاي واگیر و غیرواگیر.
بررسی وضعیت سلامت افراد خانواده و کنترل فشارخون به طور مرتب.
آشنا کردن خانواده با علایم و نشانه هاي اولیه اختلالات روانی، در طول چرخه زندگی و احتراز از
برخوردهاي نامناسب با مددجو.
آموزش ضروري در جهت جلوگیري از ضایعات جسمی، حرکتی (در سنین متفاوت ) و ارجاع موارد
مشکوك به مراکز بهداشتی درمانی جهت مشاوره به پزشک و انجام آزمایشات ضروري.
آموزش پیشگیري از حوادث در مورد افراد آسیب پذیر.
آموزش نحوه پیشگیري از بیماریهاي بومی.
آموزش رعایت اصول نگهداري بیمار در منزل.
بدیهی است موارد پیش گفت با توجه به نقش و توانائی پرستاران و بر اساس مدرك تحصیلی آنان صورت
می پذیرد.
ب : وظایف مراقبتی حمایتی و ...
این وظایف که شامل ارائه مراقبتهاي ضروري پرستاري و آموزش نحوه نگهداري از فرد مددجو در منزل
است به دو صورت وظایف کلی و وظایف اختصاصی به شرح زیر م یباشد :
١١
1 وظایف کلی پرستار در منزل :
بررسی وضعیت جسمی افراد خانواده برحسب نوع بیماري (علائم حیاتی ، رفلکس ها، سطح هوشیاري و ...
.(
انجام و آموزش به خانواده در جهت گرفتن نمونه هاي مختلف آزمایشگاهی (ادرار، خلط، مدفوع و ...
.(
توجه به موارد مشکوك و راهنمایی بیماران براي مراجعه به مراکز تشخیص و درمانی.
ارایه اقدامات و تدابیر پرستاري براساس تشخیصهاي پرستاري.
دادن داروهاي بیمار طبق دستور پزشک (داروهاي خوراکی تزریقی و ... ).
پیگیري درمانهاي توصیه شده توسط پزشک و آموزش صحیح به خانواده در مورد درمانهاي خاص و
مصرف به موقع دارو.
ایجاد فضاي امن، و سرگرمی براي مددجو.
آموزشهاي ضروري در جهت جلوگیري از ضایعات و آسیبهاي خاص به بیمار.
آموزش به خانواده و مددجو در انجام مهارتها و فعالیت روزمره زندگی و سرگرمی ...
ارایه کمکهاي اولیه در منزل.
آموزش در حمل و نقل بیماران جسمی، حرکتی.
برقراري وضعیت مناسب مددجو (تغییر پوزیشن بیمار ... ).
همکاري و آموزش به مددجو از نحوه استفاده وسایل کمک حرکتی.
ارائه مراقبتهاي خاص در منزل جهت جلوگیري از زخم فشاري و غیره.
برقراري ارتباط و ارجاع مددجو به تیم توان بخشی در موارد معلولیت جسمی و حرکتی و ... در صورت
لزوم.
ارائه و آموزش خدمات پرستاري در ارتباط با بازتوانی بیمار و ارجاع در موارد لزوم (سکته مغزي، فلج
مغزي، صرع و غیره).
اطمینان از ایمنی ارائه خدمات در جامعه (فرد، خانواده در منزل، مدرسه و کارخانه).
رعایت احتیاطات کامل در مسافرتها و بازدیدها.
١٢
پیدا کردن راههاي دستیابی در زمینه همکاري و جلب مشارکت افراد جامعه در ارائه خدمات در
منزل.
گزارش منظم وضعیت بیمار به پزشک یا پزشکان معالج.
پرستاري در منزل : « اختصاصی » 2 تدابیر و مراقبتهاي
کنترل عفونت در منزل :
رعایت اصول پیشگیري و انتشار عفونتها.
آموزش و راهنمایی بیمار و خانواده در پیشگیري از عفونتها.
بررسی وضعیت سلامت و انجام معاینات بالینی از مددجو و خانواده.
آموزش و انجام تکنیک ایزوله در منزل (در موارد ضروري).
انجام مراقبتهاي پرستاري جهت تامین نیازهاي اولیه در منزل (حرکت دادن، جابج ا کردن در تخت و
صندلی چرخدار، حمام دادن در تخت، ماساژ پشت، دهان شویه، سنداژ مجاري اداري گوارشی و ... ).
مراقبتها و تدابیر پرستاري در ناراحتی هاي چشم، گوش، حلق و بینی
آموزش به مددجو و خانواده در پیگیري درمانها طبق دستور پزشک.
شستشو و انجام درمانهاي تجویز شده توسط پزشک، در ناراحتی چشم، گوش، حلق و بینی.
کمک به نابینایان و آموزش موارد خاص در توان بخشی مددجو (فرد، خانواده و جامعه).
همکاري و کمک به ناشنوایان و آموزش موارد ضروري به مددجو و خانواده و بازتوانی آنها با کمک
متخصصین.
مراقبتها و تدابیر پرستاري به مددجویان قلبی ریوي
آموزش چگونگی استفاده از اکسیژن در منزل با رعایت احتیاط کامل.
کنترل علائم حیاتی (نبض، فشارخون، تنفس، درجه حرارت).
توجه از تراك یاستومی و آموزش به بیمار و خانواده.
.(Relaxation) آموزش تمرینات تنفسی و تن آرامی
تداوم در فیزیوتراپی ریه و کمک گرفتن از متخصصین فیزیوتراپی در موارد ضروري.
١٣
دارد. "chest tube" انجام مراقبتهاي خاص در مواردي که مددجو
انجام مراقبتهاي ضروري در دادن داروهاي قلبی عروقی و ریوي طبق دستور پزشک.
انجام انواع بخورها طبق تجویز پزشک.
انجام ساکشن مجاري فوقانی تنفسی در موارد ضروري.
مراقبتها و تدابیر پرستاري از پوست
بررسی وضعیت پوست و زخم
انجام انواع پانسمانهاي خشک و مرطوب (زخمها، سوختگیها، اگزما و غیره ) و دادن داروهاي تجویز
شده.
مراقبتها و تدابیر پرستاري دستگاه گوارش
شست و شوي معده، تغذیه معده از راه لوله بینی و معده و آموزش مراقبتهاي مربوط به بیمار و خانواده.
دادن انواع تنقیه.
شست و شوي کلستومی و استومی و آموزش نحوه مراقبت از کلستومی به مددجو و خانواده.
تراپی و ... ) IV) مراقبتها و تدابیر پرستاري در مایع درمانی
تزریق مایعات و داروهاي وریدي و قطع آنها طبق دستورات تجویز شده پزشک.
توجه به عک سالعمل هاي ناشی از تزریق دارو.
گرفتن خون و تهیه نمونه براي آزمایشات طبق دستور پزشک.
مراقبتها و تدابیر پرستاري در شکستگیها
استفاده از بانداژهاي الاستیکی با مجوز.
بی حرکت نگه داشتن بیمار و عضو شکسته (به غیر از کاربرد آتل و گچ گیري).
کمک به تسکین درد و آرام کردن بیمار با کاربرد روشهاي پرستاري.
استفاده از تدابیر پیشگیري از زخم بستر.
١٤
استفاده از تدابیر لازم در پیشگیري از عفونتهاي اداري تناسلی.
استفاده از واکر، صندلی چرخدار و غیره.
آموزش به بیمار و خانواده در ارتباط با نگهداري گچ و انجام فعالیت روزمره.
مراقبتها و تدابیر پرستاري در دستگاه ادراري تناسلی :
آموزش به فرد و خانواده در پیشگیري از عوارض کلیوي و تناسلی.
گرفتن نمونه آزمایشگاهی در موارد ضروري طبق دستور پزشک.
انجام سنداژ ادراري (دائم و موقت).
آموزش به خانواده و انجام شستشوي مجاري اداري و تناسلی در موارد ضروري.
آموزش به خانواده در انداز هگیري جذب و دفع مایعات.
آموزش به خانواده در مورد رعایت رژیم غذایی موردنظر و استفاده به موقع از داروهاي تجویز شده.
مراقبتها و تدابیر پرستاري و بازتوانی بیماران سکته مغزي
آموزش براي کنترل ادرار و مدفوع.
توجه از سوند متناوب و دائم.
کمک به بیمار و خانواده در سازش با موقعیت مددجو. (Aphasia) در اختلال تکلم
راهنمایی و آموزش به فرد و خانواده در انجام مهارتها و فعالی تهاي روزمره زندگی.
مراقبتها و تدابیر پرستاري در اختلالات غدد مترشحه داخلی
آموزش به مددجو و خانواده از نحوه سالم زیستن و سازش با این بیماریها (دیابت، هیپرتیروئیدیسم ...
.(
آموزش رعایت بهداشت فردي (پوست، ناخن ، ...)
آموزش رژیم غذایی، دارویی، استراحت، فعالیت و غیره . . . .
آموزش نحوه استفاده از داورها (تزریق زیر جلدي انسولین و داروهاي خوراکی ...)
١٥
آموزش چگونگی انجام تست روزانه ادرار (به فرد و خانواده)
آموزش نحوه مراجعه و ارتباط با پزشک معالج در موارد لزوم
آموزش نحوه پیشگیري از عوارض بیماریها خصوصا عفونتها و غیره
آموزش نحوه به همراه داشتن کارت شناسایی (با مشخصات فردي و بیماري فرد) در تمام اوقات به مدد
جو خانواده
جمع آوري نمونه ها براي آزمایشات طبق تجویز پزشک
تهیه نمونه ادرار طبق دستور ( 24 ساعته، استریل و ...) با آموزش به بیمار و خانواده
تهیه نمونه مدفوع براي آزمایشات مختلف
تهیه نمونه خون به منظور آزمایشات مختلف
ارائه مراقبتهاي و تدابیر پرستاري در فوریت هاي پزشکی
مراقبتهاي پرستاري در منزل براي فوریت هاي پزشکی با رعایت اصول و کاربرد تکنیکهاي کمکهاي اولیه
و ارایه تدابیر فوري پرستاري تا رساندن مدد جو به نزدیکترین مرکز پزشکی می باشد.
فوریتهاي پزشکی مطرح به شرح زیر است:
آمبولیهاي ریوي و قلب
انسداد مجاري هوایی کامل و ناقص (در نوزادان ، کودکان ، بزرگسالان و سالمندان)
انواع حشره گزیدگی ها ، مارگزیدگی و ...
خونریزي ها
در کودکان نوزدان بزرگسالان و ... C.P.R ایست هاي قلبی ریوي و انجام
شکستگیها و بریدگیهاي وسیع
تشنج ها به مانند صرع
شوك ها مسمومیتها (خودکشی و ...)
عکس العملهاي ناشی از تزریق خون و فراورده هاي آن
سرگیجه هاي حاد
مراقبتهاي و تدابیر پرستاري از سالمند در منزل
١٦
آموزش اجراي مراقبتهاي بهداشتی در مانی توان بخشی و نگهداري سالمند توسط خانواده یا خانه
سالمندان
بررسی وضعیت جسمی روانی و اجتماعی مدد جو و ارتباط او با خانواده
کمک و راهنمایی در تدارك فضاي مناسب از نظر فیزیکی روانی و اجتماعی
رعایت نکات ایمنی در منزل براي سالمند
کمک به تغذیه و فعالیت مناسب سالمند
آموزش فرد و خانواده از نحوه مراقبت از خود
تشویق سالمند و خانواده به اشتغال پاره وقت در منز ل و یا خارج از منزل با ارایه خدمات داوطلبانه
تدارك امکانات تفریحی در ساعات فراغت براي سالمند و تشویق به عضویت در انجمنهاي مساجد و
شوراها و ...
آموزش به خانواده براي تشخیص موارد مشکلات مشکوك سالمند در مراحل اولیه و ارجاع آنها به
مراجع ذیصلاح
برقراري ارتباط مستمر خانواده با سالمند در صورت زندگی در سراها
مراقبت و تدابیر پرستاري در دادن دارو
کاربرد اصول دادن داروها در منزل با توجه به دستور پزشک (از داروهاي ساده تا آنتی بیوتیکها و ... ) و
ارایه آموزشهاي لازم به بیمار و خانواده.
آموزش به فرد و خانواده در مورد طرز مصرف و نگهداري داروها و عدم مصرف داروهاي تاریخ گذشته
و غیر ضروري
انجام تزریق هاي عضلانی و دادن داروها از راه دهان با مجوز
سایر عوامل مشکل زا و ارایه خدمات پرستاري:
تدابیر پرستاري در موارد زیر با توجه به کاربرد فرآیند پرستاري و موقیتهاي خاص مدد جو و خانواده
ارایه خواهد شد:
سالمند آزاري کودك آزاري و ...
مشاوره و راهنمایی موارد خاص (اعتیاد و ...) و ارجاع به مراجع ذیصلاح
کمک از مراجع ذیصلاح به منظور تامین موقعیتهاي اقتصادي و اجتماعی مدد جو و خانواده
١٧
آموزش به بیمار و خانواده در پیشگیري از حوادث
نحوه رسیدگی به فرد در حال اختصار و فوت شده در منزل
ج وظایف و تدابیر پرستاري توان بخشی:
بررسی و برنامه ریزي مراقبتهاي پرستاري از بیماران مزمن در دورانهاي مختلف زندگی (کودکی ...
کهنسالی)
ارایه مراقبت و پرستاري از عقب ماندگان ذهنی و حرکتی در سنین مختلف
ارایه مراقبتهاي پرستاري به سالمندان معلول جسمی حرکتی در جامعه
ارایه مراقبتهاي پرستاري به منظور جلوگیري از پیشرفت معلولیتها و پیشگیري از عوارض آنها
انجام درمانهاي دارویی براي مدد جو طبق تجویز پزشک
ارایه مراقبتهاي سرپایی
ارایه مراقبتهاي پرستاري به بیماران مزمن روانی در جامعه
به خانواده و مددجو در مراقبت از مدد جو (سالمند، عقب مانده، ذهنی « مراقبت از خود » ارایه آموزش
حرکتی و مزمن روانی و ... ).
اصول اخلاقی و موازین حرفه اي
در ارایه خدمات وظایف مطروحه، کاربرد اصول اخلاقی و موازین حرفه اي به شرح زیر ضروري است
:
احترام به اعتقادات مددجو.
احترام به مراسم عبادي، فرهنگی جامعه.
برقراري ارتباط مناسب با مددجو و خانواده.
برقراري روابط مناسب با همکاران گروه بهداشتی درمانی و توانبخشی در ارایه خدمات.
صداقت در ارایه خدمات و وظایف پرستاري.
صداقت در گفتار و کردار با مددجو و خانواده.
حفظ و نگهداري در اسرار و حرمت مددجو و خانواده.
رعایت کلیه حقوق مددجو و خانواده در ارایه خدمات و مراقبتهاي پرستاري.
رعایت مقررات و انضباط در کار.
١٨
پذیرش انتقادات سازنده و منطقی.
ارایه پیشنهادات مفید و به کارگیري آنها در بهینه سازي خدمات.
استفاده از البسه مناسب با رعایت حجاب و داشتن رفتار اسلامی.
مطالعه مستمر و افزایش دانش حرف هاي.__
+ نوشته شده در ساعت توسط مدیر وبلاگ.نظر شخصی رشوند آوهء
|
نظرات شخصی و راهنمایی قانونی و حقوقی برای اطلاع مددجویان محترم بهزیستی و سایر معلولین را در این وبلاگ بخوانید .