نظرات شخصی

در اين جا به محتواي کلي پايان نامه براي نگارش آن يافت مي شود. براي آشنايي با جزييات نحوه نوشتن به کتاب راهنماي پايان نامه تاليف حميد قاسمي و سارا کشکر از انتشارات بامداد کتاب مراجعه کنيد.
الف- فصل اول پايان نامه : Introduction يا مقدمه يا کليات تحقيق
محتواي فصل يک ممکن است در برخي از دانشگاه ها تفاوت هايي داشته باشد. اما معمولاً محتواي فصل يک به ترتيب زير است:
1. مقدمه: طرح کليات تحقيق
2. بيان مساله: شرح مشکل و ارايه آنها به شکل سوال کليدي براي پاسخ به کمک تحقيق
3. ضرورت و اهميت تحقيق: چرايي انجام کار و معرفي کاربران احتمالي نتايج تحقيق
4. اهداف تحقيق: آنچه تحقيق به دنبال انجام آن است
5. فرضيه ها يا سؤال هاي تحقيق: مسيري براي اجراي تحقيق
6. پيش فرض ها: قبول مواردي براي اطمينان از حرکت در مسير اجراي تحقيق
7. تعريف عملياتي وا‍ژه هاي تحقيق: اقدامي براي برداشت مشترک از مفاهيم تحقيق
در برخي از دانشگاه ها تاکيد بر اين است که محدوديت هاي تحقيق نيز در همين فصل نوشته شود. در برخي از دانشگاه نيز بر نوشتن مباني نظري تحقيق در اين بخش تاکيد دارند.
ب-فصل دوم پايان نامه: Review and Litrature يا ادبيات و پيشينه تحقيق
1. مقدمه : معرفي محتواي فصل
2. مباني نظري: نطريه هاي مرتبط با موضوع و قابل بحث در فصل پنج (در تعدادي معدودي از دانشگاه ها مباني نظري در فصل يک ارايه مي شود)
3. پيشينه تحقيق: تحقيقات داخلي و خارجي مرتبط با موضوع
4. جمع بندي کلي: جمع بندي از مجموع ادبيات پيشينه
پ-نگارش فصل سوم پايان نامه: Resarch Methodology يا روش شناسي تحقيق
1. مقدمه: معرفي محتواي فصل
2. روش و طرح کلي تحقيق: اشاره به روش تحقيق از ابعاد هدف، محيط اجرا، استراتژي و مسيراجرا
3. جامعه آماري: معرفي جامعه آماري
4. نمونه آماري و روش نمونه گيري: بيان تعداد نمونه و روش نمونه گيري
5. متغيرهاي تحقيق: شاخص هاي تغيير پذير تعريف مي شوند
6. ابزار اندازه گيري: معرفي ابزار و اعتبار و روايي آن
7. شيوه جمع آوري اطلاعات: روش اجرا در جمع آوري اطلاعات
8. روش هاي آماري: معرفي انواع روش هاي آماري مورد استفاده در پايان نامه
ت- نگارش فصل چهارم پايان نامه: Findings يا تجزيه و تحليل يافته هاي تحقيق
1. مقدمه : معرفي محتواي فصل
2. توصيف داده ها: جداول و نمودارهاي توصيفي
3. آزمون فرضيه ها يا طرح سؤالات : متناسب با يافته ها جداول و نمودارهاي ذيربط ارايه مي شود.
ث- نگارش فصل پنجم پايان نامه: Discussion يا بحث و نتيجه گيري
1. مقدمه : معرفي و محتواي فصل
2. خلاصه تحقيق: خلاصه سه فصل
3. خلاصه يافته ها: خلاصه فصل چهارم
4. بحث : مقايسه تحقيقات و نتايج موافق و مخالف با نتايج حاصل از يافته ها
5. نتيجه گيري: ارايه پيام حاصل از تحقيق
6. محدوديت هاي تحقيق: محدوديت هاي در کنترل و خارج از کنترل محقق( در برخي از دانشگاه ها در فصل يک نوشته مي شود)
7. پيشنهادهاي برخاسته از تحقيق: پيشنهادهايي که با نتايج بدست آمده مي توان ارايه کرد.
8. پيشنهادهايي به ساير محققين : پيشنهاد براي انجام تحقيقات بعدي
ج- تهيه بخش هاي خارج از فصول: دو بخش پيش از آغاز فصول و پس از فصول دارد.
1. روي جلد: گالينگور(چرمي)
2. صفحه عنوان فارسي: بدون شماره صفحه
3. صفحه بسم اله الرحمن الرحيم(در برخي از دانشگاه ها قبل از صفحه عنوان فارسي ارايه مي شود): بدون شماره صفحه
4. برگه داوري: بدون شماره صفحه
5. صفحه تقديم: بدون شماره صفحه
6. صفحه سپاسگزاري: بدون شماره صفحه
7. چکيده فارسي: بدون شماره صفحه
8. فهرست مطالب: آغاز نشانه گذاري صفحه با حروف ابجد
9. فهرست جداول: ادامه نشانه گذاري صفحه با حروف ابجد
10. فهرست نمودارها: ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد
11. فهرست شکل ها : ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد
12. فهرست نقشه ها : ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد( از اينجا به بعد فصول آغاز مي شود و موارد بعدي مربوط به بعد از فصول مي شود)
13. منابع: شماره صفحات داخل فصول ادامه مي يابد.
14. پيوست ها: نشانه گذاري با حروف ابجد از ابتدا آغاز مي شود.
15. چکيده انگليسي: شماره صفحه ندارد
16. صفحه عنوان انگليسي: شماره صفحه ندارد.
17. پشت جلد: گالينگور(چرمي)
18. عطف: گالينگور (چرمي)

منابع نويسي
فهرست منابع شامل کليه منابعي است که به نحوي در پايان نامه مورد استفاده قرار گرفته اند. منبع نويسي داراي چند روش مشخص مي باشد و ممکن است روش هاي مختلفي براي نوشتن فهرست منابع در دانشگاه هاي مختلف مورد تاکيد قرار گيرد. براي نمونه به يکي از روش هاي رايج و مورد استفاده در دانشکده تربيت بدني دانشگاه آزاد کرج اشاره مي کنيم:
• تمامي منابعي که به نحوي در پژوهش مورد استفاده قرار گرفته اند، بايد در اين قسمت به صورت فهرست الفبا در دو بخش ابتدا فارسي و سپس لاتين ارايه گردد.
• منابع ارايه شده بايد مستقيماً مورد استفاده قرار گرفته باشند و از ذکر منبع در داخل منابع ديگر (منبع در منبع) اجتناب شود.
• براي منبع نويسي و ارجاع دادن در متن به شکل زير اقدام مي گردد :
1. اگر در متن به موضوع مطالعه اشاره شود، نام نويسنده و سال انتشار داخل پرانتز مي آيد. مثلاً: برخلاف ساير شکل هاي نگارش، در خبر نويسي بايد پاراگراف‌ها کوتاه و خلاصه باشند طوري که اکثر آنها بيش از يک جمله يا موضوع جديد نداشته باشند(تامپسون، 1996).
2. اگر به نام نويسنده در متن اشاره مي شود سال انتشار داخل پرانتز درج مي گردد. مثلاً : کوارترمن(1992) دريافت که بيش از 95 درصد مديران ورزش دانشگاهي آمريکا مدرک کارشناسي ارشد داشته اند.
• اگر به مقاله اي که دو نويسنده دارد ارجاع داده شود، نام هردو، هربار به همراه سال انتشار در داخل پرانتز مي آيد. مثلاً : سرصفحه بالاي برگه از مهم ترين عناصر خبر و شامل نام سازمان، آدرس و شماره تلفن، مشخصات تماس رسانه‌اي، تاريخ و زمان خبر و تيتر مي‌باشد(سايمون و زاپالا، 1996).
• اگر مقاله کمتر از 6 نويسنده داشته باشد بار اول نام همه آنها به همراه سال انتشار و در دفعات بعد فقط نام نويسنده اول به علاوه کلمه "و همکاران" به همراه سال انتشار در داخل پرانتز آورده مي شود.
• اگر کاري شش يا بيشتر از آن، نويسنده داشته باشد، فقط نام خانوادگي نويسنده اول و به دنبال آن "و همکاران" به همراه سال انتشار در داخل پرانتز درج مي شود.
• اگر به قسمت خاصي از يک منبع ارجاع داده شود، ليست شماره صفحه يا صفحات پس از سال انتشار مي آيد.
• اگر منبع الکترونيک بوده و شماره صفحه ندارد، در صورت دسترسي شماره پاراگراف آورده مي شود.
• اگر تمام يک وب سايت به عنوان منبع اشاره شود(و نه قسمتي از آن سايت)، به وب سايت مربوطه در متن اشاره مي شود و نيازي به قرارگيري در فهرست منابع ندارد.
• مکاتبات شخصي، سخنراني ها، نامه ها، خاطرات، مکالمات و نامه هاي الکترونيک(ايميل) نبايد در فهرست منابع درج شوند و فقط در متن به آنها اشاره مي شود که شامل نام، نوع مکاتبه و تاريخ خواهدبود.
• نحوه نوشتن منابع در فهرست مربوطه :
1. ابتدا منابع فارسي و سپس منابع انگليسي بر اساس حروف الفبا تنظيم مي شوند.
2. شماره و رديف. نام خانوادگي نويسنده، نام نويسنده(سال انتشار). عنوان کتاب، مقاله، گزارش يا پايان نامه تحصيلي همراه با ذکر عنوان پايان نامه دوره کارشناسي ارشد يا رساله دکترا(اين قسمت با حروف ايتاليک و سياه حروفچيني شود)، نام ناشر، مجله، سمينار يا موسسه علمي که مقاله در آن چاپ شده و يا نام دانشگاهي که پايان نامه در آنجا ارايه گرديده است. شماره مجله يا شماره جلد کتاب. شماره صفحه هايي که مطلب مورد نظر از آنها استخراج شده است(در صورتي که کل منبع موردنظربه عنوان مرجع مورد استفاده قرار گرفته باشد، لزومي به ذکر شماره صفحه ها نيست).
3. توجه شود که نام و نام خانوادگي با علامت ويرگول، سال با علامت پرانتز و سپس نقطه، عنوان با علامت نقطه، و انتشارات با شهر نشر و صفحه ها با علامت ويرگول از يکديگر جدا شوند.
4. در صورتي که منبع بيش از يک نفر نويسنده داشت، پس از نوشتن نام هر نويسنده(ابتدا نام خانوادگي بعدکاما و بعد نام)، از علامت (؛) براي جداکردن نام ها استفاده مي کنيم. اگرمنبع مورد استفاده تعداد نويسندگان زيادي داشت، لازم است اسامي تمامي آنها قيد شود.
5. در زمينه کتاب ها يا مقالاتي که به يک نويسنده تعلق دارند، رعايت ترتيب زماني انتشار آنها ضرورت دارد. دراين حالت ابتدا مورد جديدتر مطرح مي شود.
6. اگر کتاب ترجمه شده است، نام مترجم پس از نام کتاب به شکل مثال زيربيان شود : بست، جان دبليو(1373). روش هاي تحقيق در علوم تربيتي و رفتاري. ترجمه حسن پاشاشريفي؛ نرگس طالقاني. تهران: انتشارات رشد، 23-27
7. در صورتي که مقاله از اينترنت يا لوح فشرده انتخاب مي شود، منبع نويسي به اين شکل صورت گيرد: نام خانوادگي، نام نويسنده(سال نشر). عنوان مطلب، تاريخ دريافت، نشاني اينترنتي يا نام لوح فشرده. در مورد مقالاتي که از سايت هاي اينترنتي استفاده مي وشد، آدرس سايت به همراه ديگر اطلاعات مانند رفرنس هاي کتاب و مجله آورده شود.
شماره گذاري صفحات منابع نيز در ادامه فصول، ادامه مي يابد و آخرين صفحه شماره عددي صفحات پايان نامه به آخرين صفحه فهرست منابع اختصاص دارد.


پايانامه تحصيلي يا پروژه را چگونه تدوين کنيم!

مقدمه

براي نوشتن يک پايان نامه يا پرژه تحصيلي در يک چهار چوب علمي محقق ناگزير به رعايت اصولي است که هم نگارش مطلب براي وي آسانتر شود و هم مطالعه آن براي ديگران به سادگي امکان پذير باشد اين اصول سه گانه به شرح ذيل ميباشند .

1)      اصول تنظيم و تدوين مطلب

2)      اصول نگارش و نوشتن مطلب

3)      اصول منابع و مآخذ مطلب

اصول تنظيم و تدوين مطلب در پايان نامه ها :

معمولا يک پايان نامه تحصيلي به صورت زير تنظيم ميگردد :

1)      صفحه عنوان

2)      پيشگفتار و در صورت نياز تشکر و قدر داني

3)      فهرست مطالب

4)      فصل اول – طرح تحقيق

5)      فصل دوم –پيشينه تاريخي تحقيق

6)      فصل سوم _ روش تحقيق

7)      فصل چهارم _ ارائه يافته هاي تحقيق و تجزيه و تحليل آن

8)      فصل پنجم _ خلاصه تحقيق و ارائه پيشنهادها

9)      فهرست منابع و مآخذ

10)   پيوست

 

 

1)عنوان تحقيق

عنوان تحقيق و صفحه اولين صفحه اي است که بيننده با آن واجه ميشود و گاه روي جلد پايان نامه را در بر مي گيرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتي به صورت ذيل است :

الف) عنوان پايان نامه

ب  ) نام کامل استاد راهنما

ج  ) نام کامل محقق يا محققين

د   ) نام مرکز يا دانشگاهي که پايان نامه در آن تقديم ميگردد .

ذ   ) نوع مدرک ( براي مثال : پايان نامه دوره کارشناسي ارشد صنايع دستي )

و   ) تاريخ ارايه پايان نامه

 

 

2) پيشگفتار و تشکر و قدر داني :

اين بخش گر چه از ضروريات نيست ولي گاهي وجود آن لازم است که باشد و اين قسمت ميتواند شامل اطلاعات مختصر و مفيدي از هدف ، دامنه و وسعت تحقيق باشد که قبل از مطالعه کامل تحقيق به خواننده اطلاعاتي را در اينباره خواهد داد و تصوير و برداشتي از کل تحقيق را براي خواننده روشن ميکند . محقق ميتواند در پايتن پيشگفتار از فرد يا افراد با موسساتي که او را در انجام تحقيقش کمک و راهنمايي کرده اند ، سپاسگزاري کند .

 

3) فهرست مطالب :

فهرست مطلب که ميتواند شامل يک يا چند صفحه باشد هدفي جز دادن ديد و آگاهي از مطالب مندرج در پايان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگي ، مطلب دلخواه خود در پايان نامه را بيابد .

 

4)فصل اول  _ طرح تحقيق :

طرح تحقيق يکي از ارکان اساسي و اصلي پايان نامه است و محقق  قبل از آنکه به انجام تحقيق مبادرت ورزد ، بايد اين فصل را تهيه و تنظيم نمايد و به سرعت استاد راهنما و يا هر فرئد ديگري که محقق قصد دارد نتايج تحقيق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تايد استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظيم شده در پي انجام تحقيق بر آيد . مهمترين قسمتهاي طرح تحقيق عبارتند از :

4-1- عنوان تحقيق ؛ بايد شناختي دقيق و روشن از حوزه ي موضوع تحقيق را عرضه دارد و خالي از هرگونه ابهام و پيچيدگي باشد .

4-2-مقدمه يا تاريخچه اي از موضوع تحقيق : در اين قسمت مختصري از نظرات و تحقيقات مربوط به موضوع و يا مسايل و مشکلات حل نشده در اين حوزه و همچنين توجه و علاقه جامعه به اين موضوع اشاره ميشود .

4-3-تعريف موضوع تحقيق : در اين قسمت محقق موضوع مورد علاقه و يا نياز احساس شده خود را در حوزه تحقيق بيان ميدارد و عوامل موجود در موقيعت را تعريف و تعيين ميکند .

4-4-هدف يا هدفهاي کلي و آرماني تحقيق : اين قسمت بايد با جملات مثبت و کلي طرح شود و ازطولاني شدن مطالب پرهيز شود

4-5-روش انجام تحقيق : در اين قسمت پژوهشگر روش کاري خود را بيان ميدارد و شيوه هاي گوناگوني را که در گرد آوري مطالب خود به کار برده ذکر ميکند و همچنين اگر روش آماري خاصي را در تهيه و تدوين اطلاعات به کار برده آن شيوه را بيان ميکندو بيان آن يکي از ملزومات است .

4-6-اهميت و ارزش تحقيق : با توجه به تشابه اين قسمت از طرح تحقيق با تعريف موضوع تحقيق که در آن محقق نياز خود را در آگاهي به نتايج مطالعه عنوان ميسازد ، در اين قسمت منابع شخصي يا علمي که از خاتمه تحقيق به محقق دست ميدهد ، بحث ميشود .

4-7- محدوديت هاي تحقيق : محدوديت هايي که کنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و يا زير اندازها و ديگر محدوديت هايي که کنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقيق و ...

4-8- تعرف واژه ها : در اين قسمت محقق بايد واژه هايي که ممکن است براي خواننده آشنا نباشد تعريف کند مثلا در منطقه اي گره،  ايلمک و در منطقه اي ديگر خفت و در جاييي ديگر به واژه اي ديگر خوانده ميشود محقق بايد واژه هاي نا آشنا را در اين بخش معني کند .

4-9-خلاصه فصلها: در اين قسمت خلاصه اي اشاره وار از فصلهاي آتي آورده ميشودتا خواننده بتواند تصويري واضح از ديگر قسمتهاي پايان نامه در ذهن خود ترسيم کند .

 

اين مطالب ميتواند اگر درست بيان شود فصل اول پر باري را براي تحقيق ما محيا سازد !

5)فصل دوم پيشينه تاريخي موضوع تحقيق :

اين فصل حاوي خلاصه اي از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقيق است اين بخش از تحقيق يکي از ارکان اصلي و به تعبيري ديگر يکي از پايه هاي تحقيق ميتواند باشد اگر محقق از ÷يشينه مطالعاتي تحقيق آگاهي داشته باشد به دنبال موضوعات تکراري نخواهد رفت و حتي ميتواند با دلايل و برهان هاي ريشه دار و با پايه به نقد آثار گذشته بپردازد .

 
6)فصل سوم روش تحقيق :

در اين قسمت معمولا به تفصيل در باره مطالبي به قرار ذيل بحث ميشود:

الف) روش تحقيق در اين قسمت محقق به توضيح و توجيه روش تحقيقي خود ميپردازد و انواع مختلف روشهاي تحقيقي ، هدف و موضوع پژوهشي خود ، مناسب دانسته است ميپردازد.

ب) آزمودني ها در اين قسمت محقق به سوالاتي از قبيل :

1) آزمودنيها شامل چه اشخاص يا آيتمهايي هستند ؟ براي مثال او ميگويد آزمودنيهاي ما فقط شامل گبه بود.

2) تعداد آزمودنيها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتي ميتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .

3) با توجه به موضوع و هدف آيا افراد يا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق بايد با دلايل و برهانهاي قاطع اين بخش را براي خواننده ثابت کند و بقولي هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .

4) نوع گزينش و تقسيم آزمودنيها به چه ترتيب صورت گرفته است ؟ محقق بايد به اين موضوع اشاره کند که موارد انتخاب شده به چه دليل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جاي گبه از گليم استفاده نکرده و ...

5)آزمودنيها از چه خصوصيات ويژه اي برخوردار هستند ؟ پژوهشگر بايد به خوانندگان بگويد که خصوصيات آيتمهاي انتخابي چه بوده است که او آنها را انتخاب کرده است او بايد ويژگيهاي انتخاب موضوعات مورد بحث خود را براي خواننده مشخص کند براي مثال بگويد چون ميخواستيم نوع گره کاربردي در گبه ها را بررسي  کنيم 500 نمونه گبه را انتخاب کرديم و يا ...

ج) روش جمع آوري اطلاعات : پژوهشگر پس از تعيين روش تحقيق بايد روش جمع آوري اطلاعات را براي خواننده بيان کند که ميتواند با استفاده از شيوه هاي مشاهده ، مصاحبه ، ميداني ، پرسشنامه اي وکتابخانه اي و يا حتي اينترنتي باشد .

د)متغير هاي مستقل و وابسته : در اين قسمت محقق به طور جدا گانه متغير هاي متغير هاي مستقل و وابسته را تعيين و تعريف ميکند و با اين کار هم مسير مطالعه خود را مشخص ميسازد و هم براي محقق ديگري اين امکان را به وجود مي آورد که در صورت تمايل ، بتواند در تحقيق مشابه همين متغير ها را مورد بررسي قرار دهد .

ذ- روش اماري : در اين بخش محقق بايد از شيوه آماري بکار رفته در تحقيقش ياد کند و ضمن توصيف روش آماري استفاده شده در تحقيق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پيچيدگي فرمولها و سطوح معني دار به کار رفته در تحقيق را بيان دارد برخي از روشهاي آماري که در کاهاي تحقيقاتي عبارتند از :

1) فراواني و درصد

2) ضريب همبستگي

3) آزمون – تي

4) آزمون – اف

7- فصل چهارم – يافته ها و تجزيه و تحليل آنها :

اين فصل در واقع هسته اصلي تحقيق است و احتمالا مشتمل بر بحث هاي کلامي ، جدولها ، شکلها ، نمودارها و نيز تجزيه و تحليل اطلاعات است .

 

8- فصل پنجم – خلاصه تحقيق و پيشنهادها :

اين فصل شامل دو قسمت اصلي ، يکي خلاصه تحقيق و ديگري پيشنهادها ست .

الف- اين بخش يکي از مشکلترين بخشهاي پايان نامه است . يک خلاصه مناسب ترکيبي از دو نوع اطلاعات است :

1_ اطلاعات و يافته هايي که محقق از تحقيق جاري خويش به دست آورده است .

2_ اطلاعات و يافته هايي که محقق از طريق مطالعه تحقيقات و نوشته هاي ديگران جمع آوري کرده است و کلا در نوشتن پايان نامه ، رعايت نکات زير حائز اهميت است :

الف) ارائه يافته ها و نتايج برجسته به صورت منظم .

ب  ) استفاده از يافته هاي تحقيق جازي براي تاييد يا رد فرضهاي تحقيق

ج  ) بکار گيري مطالب مندرج در فصل پيشينه تاريخي در رد يا تاييد تحقيق (هرجا که لازم بود ) .

 

پيشنهاد ها :

تحقيقاتي که در زمينه هاي مختلف از جمله فرش دستباف صورت ميگيرد لزوما بايد با پيشنهاد هايي همراه باشد که در بهينه سازي رنگرزي ، بافت  ، طراحي و در نهايت به سازي توليد فرش انجامد .

اين بخش که به ازائه راهکارها ميپردازد خواهد توانست بخشي از موانع را متلاشي کند و براي مسئولان چراغ راهي باشد.

 

9- فهرست منابع و مآخذ :

در اين قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبيل کتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله هاي چاپ شده و چاپ نشده را به ترتيب حروف الفباي نام فاميل و نويسنده و يا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته ميشود .

 

10- پيوست :

شامل مطالب و مدارکي است که در درک و فهم خواننده از پايان نامه کمک چنداني نميکند و ميتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه هاي نوشته شده به افراد و موسسات و ساير وسايل جمع اوري اطلاعات نام برد .

 

پايان نامه تحصيلي يا پروژه را چگونه تدوين کنيم!

مقدمه
براي نوشتن يک پايان نامه يا پرژه تحصيلي در يک چهار چوب علمي محقق ناگزير به رعايت اصولي است که هم نگارش مطلب براي وي آسانتر شود و هم مطالعه آن براي ديگران به سادگي امکان پذير باشد اين اصول سه گانه به شرح ذيل ميباشند .
1) اصول تنظيم و تدوين مطلب
2) اصول نگارش و نوشتن مطلب
3) اصول منابع و مآخذ مطلب
اصول تنظيم و تدوين مطلب در پايان نامه ها :
معمولا يک پايان نامه تحصيلي به صورت زير تنظيم ميگردد :
1) صفحه عنوان
2) پيشگفتار و در صورت نياز تشکر و قدر داني
3) فهرست مطالب
4) فصل اول – طرح تحقيق
5) فصل دوم –پيشينه تاريخي تحقيق
6) فصل سوم _ روش تحقيق
7) فصل چهارم _ ارائه يافته هاي تحقيق و تجزيه و تحليل آن
8) فصل پنجم _ خلاصه تحقيق و ارائه پيشنهادها
9) فهرست منابع و مآخذ
10) پيوست
1)عنوان تحقيق
عنوان تحقيق و صفحه اولين صفحه اي است که بيننده با آن واجه ميشود و گاه روي جلد پايان نامه را در بر مي گيرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتي به صورت ذيل است :
الف) عنوان پايان نامه
ب ) نام کامل استاد راهنما
ج ) نام کامل محقق يا محققين
د ) نام مرکز يا دانشگاهي که پايان نامه در آن تقديم ميگردد .
ذ ) نوع مدرک ( براي مثال : پايان نامه دوره کارشناسي ارشد صنايع دستي )
و ) تاريخ ارايه پايان نامه
2) پيشگفتار و تشکر و قدر داني :
اين بخش گر چه از ضروريات نيست ولي گاهي وجود آن لازم است که باشد و اين قسمت ميتواند شامل اطلاعات مختصر و مفيدي از هدف ، دامنه و وسعت تحقيق باشد که قبل از مطالعه کامل تحقيق به خواننده اطلاعاتي را در اينباره خواهد داد و تصوير و برداشتي از کل تحقيق را براي خواننده روشن ميکند . محقق ميتواند در پايتن پيشگفتار از فرد يا افراد با موسساتي که او را در انجام تحقيقش کمک و راهنمايي کرده اند ، سپاسگزاري کند .
3) فهرست مطالب :
فهرست مطلب که ميتواند شامل يک يا چند صفحه باشد هدفي جز دادن ديد و آگاهي از مطالب مندرج در پايان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگي ، مطلب دلخواه خود در پايان نامه را بيابد .
4)فصل اول _ طرح تحقيق :
طرح تحقيق يکي از ارکان اساسي و اصلي پايان نامه است و محقق قبل از آنکه به انجام تحقيق مبادرت ورزد ، بايد اين فصل را تهيه و تنظيم نمايد و به سرعت استاد راهنما و يا هر فرئد ديگري که محقق قصد دارد نتايج تحقيق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تايد استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظيم شده در پي انجام تحقيق بر آيد . مهمترين قسمتهاي طرح تحقيق عبارتند از :
4-1- عنوان تحقيق ؛ بايد شناختي دقيق و روشن از حوزه ي موضوع تحقيق را عرضه دارد و خالي از هرگونه ابهام و پيچيدگي باشد .
4-2-مقدمه يا تاريخچه اي از موضوع تحقيق : در اين قسمت مختصري از نظرات و تحقيقات مربوط به موضوع و يا مسايل و مشکلات حل نشده در اين حوزه و همچنين توجه و علاقه جامعه به اين موضوع اشاره ميشود .
4-3-تعريف موضوع تحقيق : در اين قسمت محقق موضوع مورد علاقه و يا نياز احساس شده خود را در حوزه تحقيق بيان ميدارد و عوامل موجود در موقيعت را تعريف و تعيين ميکند .
4-4-هدف يا هدفهاي کلي و آرماني تحقيق : اين قسمت بايد با جملات مثبت و کلي طرح شود و ازطولاني شدن مطالب پرهيز شود
4-5-روش انجام تحقيق : در اين قسمت پژوهشگر روش کاري خود را بيان ميدارد و شيوه هاي گوناگوني را که در گرد آوري مطالب خود به کار برده ذکر ميکند و همچنين اگر روش آماري خاصي را در تهيه و تدوين اطلاعات به کار برده آن شيوه را بيان ميکندو بيان آن يکي از ملزومات است .
4-6-اهميت و ارزش تحقيق : با توجه به تشابه اين قسمت از طرح تحقيق با تعريف موضوع تحقيق که در آن محقق نياز خود را در آگاهي به نتايج مطالعه عنوان ميسازد ، در اين قسمت منابع شخصي يا علمي که از خاتمه تحقيق به محقق دست ميدهد ، بحث ميشود .
4-7- محدوديت هاي تحقيق : محدوديت هايي که کنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و يا زير اندازها و ديگر محدوديت هايي که کنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقيق و ...
4-8- تعرف واژه ها : در اين قسمت محقق بايد واژه هايي که ممکن است براي خواننده آشنا نباشد تعريف کند مثلا در منطقه اي گره، ايلمک و در منطقه اي ديگر خفت و در جاييي ديگر به واژه اي ديگر خوانده ميشود محقق بايد واژه هاي نا آشنا را در اين بخش معني کند .
4-9-خلاصه فصلها: در اين قسمت خلاصه اي اشاره وار از فصلهاي آتي آورده ميشودتا خواننده بتواند تصويري واضح از ديگر قسمتهاي پايان نامه در ذهن خود ترسيم کند .
اين مطالب ميتواند اگر درست بيان شود فصل اول پر باري را براي تحقيق ما محيا سازد !
5)فصل دوم پيشينه تاريخي موضوع تحقيق :
اين فصل حاوي خلاصه اي از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقيق است اين بخش از تحقيق يکي از ارکان اصلي و به تعبيري ديگر يکي از پايه هاي تحقيق ميتواند باشد اگر محقق از ÷يشينه مطالعاتي تحقيق آگاهي داشته باشد به دنبال موضوعات تکراري نخواهد رفت و حتي ميتواند با دلايل و برهان هاي ريشه دار و با پايه به نقد آثار گذشته بپردازد .

6)فصل سوم روش تحقيق :
در اين قسمت معمولا به تفصيل در باره مطالبي به قرار ذيل بحث ميشود:
الف) روش تحقيق در اين قسمت محقق به توضيح و توجيه روش تحقيقي خود ميپردازد و انواع مختلف روشهاي تحقيقي ، هدف و موضوع پژوهشي خود ، مناسب دانسته است ميپردازد.
ب) آزمودني ها در اين قسمت محقق به سوالاتي از قبيل :
1) آزمودنيها شامل چه اشخاص يا آيتمهايي هستند ؟ براي مثال او ميگويد آزمودنيهاي ما فقط شامل گبه بود.
2) تعداد آزمودنيها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتي ميتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .
3) با توجه به موضوع و هدف آيا افراد يا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق بايد با دلايل و برهانهاي قاطع اين بخش را براي خواننده ثابت کند و بقولي هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .
4) نوع گزينش و تقسيم آزمودنيها به چه ترتيب صورت گرفته است ؟ محقق بايد به اين موضوع اشاره کند که موارد انتخاب شده به چه دليل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جاي گبه از گليم استفاده نکرده و ...
5)آزمودنيها از چه خصوصيات ويژه اي برخوردار هستند ؟ پژوهشگر بايد به خوانندگان بگويد که خصوصيات آيتمهاي انتخابي چه بوده است که او آنها را انتخاب کرده است او بايد ويژگيهاي انتخاب موضوعات مورد بحث خود را براي خواننده مشخص کند براي مثال بگويد چون ميخواستيم نوع گره کاربردي در گبه ها را بررسي کنيم 500 نمونه گبه را انتخاب کرديم و يا ...

ج) روش جمع آوري اطلاعات : پژوهشگر پس از تعيين روش تحقيق بايد روش جمع آوري اطلاعات را براي خواننده بيان کند که ميتواند با استفاده از شيوه هاي مشاهده ، مصاحبه ، ميداني ، پرسشنامه اي وکتابخانه اي و يا حتي اينترنتي باشد .
د)متغير هاي مستقل و وابسته : در اين قسمت محقق به طور جدا گانه متغير هاي متغير هاي مستقل و وابسته را تعيين و تعريف ميکند و با اين کار هم مسير مطالعه خود را مشخص ميسازد و هم براي محقق ديگري اين امکان را به وجود مي آورد که در صورت تمايل ، بتواند در تحقيق مشابه همين متغير ها را مورد بررسي قرار دهد .
ذ- روش اماري : در اين بخش محقق بايد از شيوه آماري بکار رفته در تحقيقش ياد کند و ضمن توصيف روش آماري استفاده شده در تحقيق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پيچيدگي فرمولها و سطوح معني دار به کار رفته در تحقيق را بيان دارد برخي از روشهاي آماري که در کاهاي تحقيقاتي عبارتند از :
1) فراواني و درصد
2) ضريب همبستگي
3) آزمون – تي
4) آزمون – اف
7- فصل چهارم – يافته ها و تجزيه و تحليل آنها :
اين فصل در واقع هسته اصلي تحقيق است و احتمالا مشتمل بر بحث هاي کلامي ، جدولها ، شکلها ، نمودارها و نيز تجزيه و تحليل اطلاعات است .
8- فصل پنجم – خلاصه تحقيق و پيشنهادها :
اين فصل شامل دو قسمت اصلي ، يکي خلاصه تحقيق و ديگري پيشنهادها ست .
الف- اين بخش يکي از مشکلترين بخشهاي پايان نامه است . يک خلاصه مناسب ترکيبي از دو نوع اطلاعات است :
1_ اطلاعات و يافته هايي که محقق از تحقيق جاري خويش به دست آورده است .
2_ اطلاعات و يافته هايي که محقق از طريق مطالعه تحقيقات و نوشته هاي ديگران جمع آوري کرده است و کلا در نوشتن پايان نامه ، رعايت نکات زير حائز اهميت است :
الف) ارائه يافته ها و نتايج برجسته به صورت منظم .
ب ) استفاده از يافته هاي تحقيق جازي براي تاييد يا رد فرضهاي تحقيق
ج ) بکار گيري مطالب مندرج در فصل پيشينه تاريخي در رد يا تاييد تحقيق (هرجا که لازم بود ) .
پيشنهاد ها :
تحقيقاتي که در زمينه هاي مختلف از جمله فرش دستباف صورت ميگيرد لزوما بايد با پيشنهاد هايي همراه باشد که در بهينه سازي رنگرزي ، بافت ، طراحي و در نهايت به سازي توليد فرش انجامد .
اين بخش که به ازائه راهکارها ميپردازد خواهد توانست بخشي از موانع را متلاشي کند و براي مسئولان چراغ راهي باشد.
9- فهرست منابع و مآخذ :
در اين قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبيل کتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله هاي چاپ شده و چاپ نشده را به ترتيب حروف الفباي نام فاميل و نويسنده و يا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته ميشود .
10- پيوست :
شامل مطالب و مدارکي است که در درک و فهم خواننده از پايان نامه کمک چنداني نميکند و ميتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه هاي نوشته شده به افراد و موسسات و ساير وسايل جمع اوري اطلاعات نام برد .       


اصول پايان نامه نويسي


ـ مقدمه

ـچگونه موضوع پايان نامه، انتخاب کنيم ؟

          رهنمود ها و ملاحظاتي پيرامون شناسايي و انتخاب موضوع پايان نامه

          انتخاب موضوع پژوهش
          رهنمودهايي براي انتخاب موضوع پايان نامه
ـ چگونه از پايان نامه هاي نوشته شده در باره موضوع مورد نظر خود مطلع شويم؟
ـ فهرست برخي از پايگاههاي مرتبط با اطلاعات پايان نامه ها
ـ چگونه پروپوزال بنويسيم؟

          اشتباههاي رايج در طرحهاي پژوهشي

          چگونه يک طرح پژوهشي بنويسيم ؟

          راهنماي نگارش پروپوزال

          نحوه نگارش پروپوزال

          دستور العمل تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه

          نحوه ي طراحي طرح تحقيق

ـ چگونه تحقيق و فيش برداري کنيم؟

          تحقيق چيست؟
          تکنولوژي تحقيق و پژوهش
          نکته ها درباره پژوهش و نگارش
          دانشجويان و مهارتهاي پژوهشي
          روش دستيابى به منابع و فهرست‌بردارى از آنها
          روش يادداشت برداري
          روش تحقيق

          روش تحقيق در علوم اجتماعي
          روش تحقيق در هنر

ـ چگونه پايان نامه بنويسيم؟

          نوشتن و دفاع يک پايان نامه
          آيين نگارش منابع و مراجع استفاده شده در متن
          ويژگيهاى پژوهش پايان نامه اى
          پايان نامه تحصيلي يا پروژه را چگونه تدوين کنيم
          شيوه تدوين پايان نامه دوره کارشناسي و کارشناسي ارشد
          راهنماي ثبت، نگارش دفاع وارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي
          روش نگارش پايان نامه، گزارش و مقاله علمي
          نحوه تدوين پايان نامه
          نحوه نگارش مقالات علمي و پايان نامه
          آئين نگارش پايان نامه هاى کارشناسى ، کارشناسى ارشد و دکتري

ـ چگونه بنويسيم؟

          فوت و فن نويسندگي از زبان چند رمان نويس مشهور
          عادات نويسندگي
          راه و رسم نويسندگي
          روش نگارش
          هنر نويسندگي
          نويسندگي ظرايف و طرايف
ـ چگونه مقاله بنويسيم؟

          شيوه نگارش مقاله
          چگونه مقاله علمي بنويسيم؟
          چگونه مقاله بنويسيم؟
          مراحل مقاله نويسي
          چگونه مقدمه مناسب براي مقاله بنويسيم؟
          چگونه براي يک نشريه الکترونيکي مقاله بنويسيم؟
          چگونه يک مقاله پژوهشي بنويسيم؟
          چگونه يک مقاله علمي را خواندني تر بنويسيم؟
          دستورالعمل ارائه مقاله در مجامع معتبر بين‌المللي خارج از کشور
          ويژگي هاي يک مقاله براي انتشار در نشريات علمي
          چگونه يک مقاله ISI ارزيابي مي شود؟
ـ چکيده نويسي

          چکيده نويسي
          چگونه چکيده بنويسيم؟
          چگونه يک چکيده خوب براي مقاله خود بنويسيم؟
          نکاتي چند دربارة چکيده و چکيده نويسي
          آنچه متخصصان اطلاع رساني درباره نوع چکيده مي گويند
ـ ويرايش متن

          آيين نگارش
          چند پيشنهاد براي ساده‌سازي زبان و خط فارسي
          کليات مباحث دستوري
          اعتدال در نگارش فارسي
          نکته هايي درباره ي درست نويسي در فارسي
          غلط هاي مشهور املايي و دستوري زبان فارسي
ـ کتابشناسي پايان نامه       

فرم خام پايان نامه

بسمه تعالي

باتشکر از آقاي دکتر مقصودي استاد محترم روش تحقيق

فرم شماره(1)

مديريت گروه آموزشي دانشکده علوم سياسي

احتراما اينجانب                    به شماره دانشجويي                        دانشجوي دکتري رشته                        که تحصيلات خود را در رشته فوق از نيمسال اول/ دوم سال تحصيلي      شروع کرده وتا کنون تعداد                    واحد درسي را با موفقيت گذرانده ام،ضمن تقديم فرم تکميل شده ((در خواست تصويب موضوع وطرح مقدماتي پايان نامه)) تقاضاي تصويب آن را ، به عنوان بخشي از برنامه دوره کارشناسي ارشد برابر ضوابط اعلام شده به شرح زير را دارم.

                                                                                          نام ونام خانودگي دانشجو

                                                                                                 تاريخ وامضا:

 


عنوان پيشنهادي


تاييد موضوع پايان نامه از طرف:

 -1 نام ونام خانوادگي استاد راهنما                                                             تاريخ  و امضا:

 

 -2نام ونام خانودگي مدير گروه آموزشي                                                      تاريخ وامضا:

 

 

عنوان پيشنهادي تکراري ، نيست/است  (ثبت در دفتر رساله ?) 

نام ونام خانوادگي مسئول کتابخانه :                                                    تاريخ  وامضا:           


 
تحويل به دفتر امور پژوهش دانشکده:

نام ونام خانوادگي:                         تاريخ وامضا:

 

1.اطلاعات مربوط به دانشجو:

نام ونام خانودگي:                                    به شماره دانشجويي:

رشته تحصيلي:                      گرايش:                    دانشکده:                        مقطع:

تاريخ وسال ورود:                 تعداد واحد هاي گذرانده:

آدرس پستي:

تلفن:                                    تلفن همراه:

آدرس پستي در شهرستان:                                                                                     تلفن:

 

 

2.اطلاعات  مربوط به استاد راهنما:  

نام ونام خانوادگي :           تخصص اصلي:                      تخصص جنبي:

آخرين مدرک تحصيلي دانشگاهي/حضوري:                              رتبه وپايه دانشگاهي:

سمت فعلي:                                محل خدمت:

سنوات تدريس کارشناسي ارشد:

آدرس:                                                                   تلفن:
 

3.اطلاعات اختصاصي پايان نامه:

3-1)بيان مساله تحقيق: (حداقل ده سطر وشامل پرسش اصلي تحقيق)    

 

3-2)انگيزه ،علل واهداف انتخاب موضوع:

 

3-3)بررسي ستون موجود (پيشينه تحقيق)(ادبيات تحقيق)

 

3-4)سوال اصلي:

 

3-5)سوالات فرعي(حداقل 2 سوال حداکثر 3 سوال فرعي)

 

3-6)مفروض ها

 

3-7) فرضيه پژوهش

 

 
  3-8)شيوه جمع آوري اطلاعات
 

 

 

 

 

3-9)تعريف اصطلاحات ومفاهيم کليدي پژوهش

 

3-10)متغييرها
 


3-11)محدوده پژوهش

 

3-12)موانع ونو آوري هاي پژوهشي

 

3-13)سازماندهي تحقيق

 

3-14)منابع مورد استفاده       

                                                              

 

نام ونام خانوادگي استاد راهنما:

                                                             تاريخ:                                   امضا:       

 

نام ونانم خانوادگي استاد/ استادان مشاور:

                                                     تاريخ:                                     امضا:
                                                     تاريخ:                                    امضا:                                                                                                                               



الزامات در تدوين و نگارش پايان نامه ها


پايان نامه به عنوان خروجى حاصل از دوره هاى تلاش و دانش اندوزى در مقاطع مختلف تحصيلى دانشگاه ها از اهميت و جايگاه ويژه اى برخوردار است. در واقع پايان نامه را مى توان آئينه تمام نماى فعاليت هاى علمى دانشجو در دوران تحصيل دانست که صرف نظر از ابعاد علمى آن بيان کننده تجارب مشهود و انعکاس يافته مجموعه فراگرفته هاى وى در طول دوران تحصيل است. باتيپولوژى (دسته بندى) پايان نامه ها در مقاطع مختلف تحصيلى (کارشناسى، کارشناسى ارشد و دکترى) انتظار مى رود ابعاد، زوايا و غناى آنها با توجه به افزايش مقطع تحصيلى افزون شود، هر چند در رشته هاى مختلف تحصيلى امکان و توانايى ادعاى فوق منظور نمى شود. در هر حال لازم است پايان نامه هاى تحصيلى براى تدوين و نگارش دربرگيرنده اصول و جنبه هاى علمى و تجربى باشد تا بتوان به ارزيابى آنها پرداخت. نوشتار حاضر به صورت اجمال به برخى از الزامات و کاستى هاى موجود در تدوين و نگارش پايان نامه ها توجه دارد.
همان گونه که دانشجويان مقاطع کارشناسى ارشد و دکترى آگاهى دارند براى تدوين و نگارش پايان نامه هاى تحصيلى در مراحل علمى گره گاه ها، کاستى ها و محدوديت هايى وجود دارد که به برخى از آنها اشاره مى شود.
?-تدوين پروپوزال
پروپوزال يا طرح تحقيق، ابتدايى ترين و در عين حال اساسى ترين عنصر تدوين پايان نامه است. هر چند در برخى از دانشگاه ها به پروپوزال توجه زيادى نمى شود. در حالى که مى توان آن را اساسى ترين و مهم ترين کار تحقيق دانست زيرا يک پروپوزال در واقع نقشه و راهنماى انجام تحقيق است همان گونه که براى ساختن يک بنا يا ساختمان لازم است که ابتدا نقشه آن طراحى و ترسيم گردد. شايد نخستين کاستى و ضعف در تدوين پروپوزال هاى دانشگاهى ناهمگن بودن و نامتجانس بودن و در برخى موارد کهنه بودن تيپ آن است. در واقع نمى توان در دانشگاه ها و حتى دانشکده ها و گاه گروه هاى آموزشى يک تيپ نسبتاً يکسان و همگن را از پروپوزال ها داشت. اين ادعا زمانى قوت مى گيرد که هر گروه تخصصى خود نيز اقدام به تهيه و تدوين تيپ نسبتاً متمايزى از پروپوزال کند و بخواهد تدوين آن را براى دانشجو اجبارى سازد.
در واقع پروپوزال ها به علت ناهمگون و نامتجانس بودن ساختار آن غالباً دانشجويان را دچار نوعى سردرگمى مى سازند و امکان درک يکسان و نهادينه ساختن آن را در ذهن دانشجو فراهم نمى سازند. شايد مهمترين علت اين امر ناشى از آن باشد که استادان دانشگاه نسبت به تيپ و نوع پروپوزال که در دانشکده محل تحصيل خود با آن خو گرفته اند تعصب داشته و سعى مى کنند همان را به دانشجو القا نمايند و اين امر موجب مى شودکه دانشجويان نتوانند تيپ نسبتاً يکسان و متحدالشکل از پايان نامه ها داشته باشند. به نظر مى رسد مهمترين عناصر تشکيل دهنده يک پروپوزال بيان مسأله تحقيق، اهداف، ضرورت ها، پيش فرض ها، جمعيت آمارى، حجم نمونه و روش هاى نمونه گيرى، روش تحقيق، ابزار جمع آورى داده ها و فنون تجزيه و تحليل داده ها باشد.
?- تصويب پروپوزال در شوراى تخصصى گروه
غالباً گروه هاى آموزشى در دانشگاه ها حداقل داراى ? شوراى تخصصى آموزشى و پژوهشى هستند که بنا به اقتضا و ماهيت هر گروه، در دوره هاى مختلف زمانى تشکيل جلسه داده و به بررسى پيشنهادات، طرح هاى پژوهشى و پروپوزال هاى دانشجويى مى پردازند. شايد بتوان ادعا کرد که در بسيارى از موارد شوراى تخصصى گروه ها براى بررسى و تصويب پروپوزال ها يا تشکيل نمى شود و يا به سرعت به تصويب پروپوزال ها اقدام مى کنند در حالى که از مهمترين کارکردهاى جلسات تصويب پروپوزال اين است که دانشجو بتواند در مقام دفاع از پروپوزال خود برآيد و پس از استماع نظر اعضاى متخصص گروه نسبت به رفع اشکالات و معايب احتمالى که بر سر راه اجراى آن وجود دارد همت گمارد. از سوى ديگر نوع تخصص افراد تشکيل دهنده شوراهاى تخصصى گروه هاى آموزشى نيز بسيار حائز اهميت است. به صورتى که هر کدام از گروه هاى آموزشى داراى شاخه هايى علمى هستند که بنا به ماهيت پروپوزال مطرح شده، لازم است افرادى به صورت متغير در جلسات حضور يافته و به صورت کاملاً تخصصى به ارزيابى آن بپردازند، در ضمن لازم است يک استاد مسلط به حوزه هاى روش تحقيق نيز در اين جلسات حضور داشته باشد تا امکان ارزيابى آن از بعد روشى نيز فراهم گردد.
?- رعايت امانت در نگارش پايان نامه ها
از مهمترين مراحل انجام تحقيق مربوط به يک پايان نامه، مرحله استناد يا اسنادى کردن تحقيق است. در واقع در اين مرحله، پژوهشگر سعى مى کند با رعايت امانت، به نقل قول هاى مستقيم، غيرمستقيم، اقتباس و گاه ترجمه متون مورد استفاده جنبه علمى داده و بر پايه شيوه هاى متداول، مأخذنويسى آنها را نشان دار کند. با بررسى غالب پايان نامه ها، متأسفانه مشاهده مى شود که حفظ امانت يا امانتدارى در نقل مطالب ديگران مورد توجه قرار نمى گيرد.
?- رعايت اصول پايان نامه نويسى
نگارش پايان نامه داراى اصول مشخصى است . مهمترين آن که معمولاً در پايان نامه ها رعايت مى شود تدوين پايان نامه بر پايه ? فصل است که در فصل نخست آن غالباً به کليات تحقيق نظير بيان مسأله تحقيق، اهداف تحقيق، ضرورت هاى انجام تحقيق و محدوده مکانى و زمانى آن و گاه تعريف مفاهيم و اصطلاحات اشاره مى شود و در فصل دوم، پژوهشگر به مبانى و چارچوب نظرى تحقيق که حاصل مطالعات وى در زمينه موضوع مورد مطالعه است، اختصاص دارد. اين فصل معمولاً در ابتدا به سوابق مطالعاتى يا پيشينه تحقيق و سپس به مباحث نظرى يا ادبيات تحقيق اشاره دارد. البته در برخى پايان نامه ها به چارچوب نظرى تحقيق (که اشاره به تئورى يا چارچوب فکرى مشخص است که محقق قصد دارد بر پايه آن رويکرد به مطالعه موضوع تحقيق خود بپردازد) اختصاص دارد.
فصل سوم نيز به روش اجراى تحقيق که شامل مواردى چون تعيين جمعيت آمارى، حجم نمونه، روش هاى نمونه گيرى و روش تحقيق است، اختصاص دارد. در فصل چهارم، محقق به تجزيه و تحليل داده ها و آزمون فرضيه ها پرداخته و در فصل پنجم به بيان يافته ها و نتيجه گيرى تحقيق توجه خواهد داشت. متأسفانه در بسيارى موارد يا جاى فصول عوض شده يا اجزاى هر فصل با تقدم و تأخر بدون استدلال منطقى کنار هم قرار مى گيرند.
?- جلسات دفاع از پايان نامه ها
يکى از بهترين شيوه هاى مؤثر در برگزارى بهينه جلسات دفاع از پايان نامه ها، برگزارى جلسات پيش دفاع است. در اين جلسات که شکل نسبتاً همسانى با جلسات دفاع دارد هيأت ژورى (مرکب از استادان راهنما، مشاور، داور يا ناظر) در جلسه حضور دارند و آخرين معايب و اشکالات اساسى قابل رفع در پايان نامه را به دانشجو گوشزد مى کنند و نهايتاً پس از رفع معايب احتمالى، اقدام به برگزارى جلسات دفاع از پايان نامه مى شود. از مهمترين کارکردهاى برگزارى جلسات پيش دفاع اين است که امکان برگزارى مطلوب جلسه دفاع را فراهم ساخته و تنش جلسه را براى دانشجو به حداقل مى رساند چون در بسيارى موارد مشاهده مى شود که متأسفانه استادان داخلى يا مشاور در جلسه دفاع براى نخستين بار به طرح معايب موجود در تحقيق مى پردازند و اين در حالى است که امکان تغيير و رفع اشکالات موجود در پايان نامه يا وجود ندارد يا بسيار اندک است.
?- مقالات علمى و پايان نامه ها
قاعدتاً بايد بتوان از يک پايان نامه خوب و منطبق بر استانداردهاى روش و علمى حداقل ? مقاله علمى استخراج کرد. از اين رو مهمترين خروجى حاصل از پايان نامه تحصيلى امکان استخراج مقالاتى علمى در زمينه موضوع تحقيق است هر چند که اين امر به کاربردى بودن تحقيق کمک مى کند     


چگونه پايان نامه بنويسيم؟


چه موضوعي را انتخاب کنيم؟ با چه کسي پايان نامه بگيرم؟ چگونه شروع کنيم؟ چگونه پورپوزال بنويسيم؟ اينها سوالاتي هستند که براي بيشتر دانشجويان کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتري پيش مي آيد. در اين نوشتار، رهنمود هايي براي يافتن پاسخ چنين پرسش هايي ارايه مي شود.
پايان نامه (Thesis) و رساله(Dissertation)، پژوهشي براي اتمام يک دوره دانشگاهي است و توانايي هاي علمي و مديريتي يک دانشجو در آن منعکس مي شود. اولين گام در راستاي تدوين پايان نامه، طراحي برنامه زماني است؛ در برنامه زماني اوليه اقدامات لازم براي تصويب موضوع پايان نامه به صورت زمان بندي شده آورده مي شود . بر اين اساس بهتر است دست کم يک ترم قبل از انتخاب واحد پايان نامه، کارهاي مقدماتي از قبيل پيدا کردن موضوع، استاد راهنما و مرور منابع تحقيق را انجام داده باشيم. وقتي برنامه ي زماني اوليه را مشخص کرديم، نوبت به انتخاب موضوع مي رسد. روش هاي متعددي براي پيدا کردن موضوع پايانامه وجود دارد که در پايين توضيح داده شده است. البته موضوع را مي توان از ترم هاي پايين تر هم مشخص کرد اما مهم اين است که موضوع ما بايد مورد علاقه استاد راهنما و در تخصص ايشان هم باشد. تا به اينجا برنامه زماني و موضوع اوليه ي پايان نامه مشخص شده است. گام بعدي انتخاب استاد راهنماست. مطابق قوانين آموزشي، استاد راهنما را دانشجو انتخاب مي کند و البته بايد به تاييد گروه هم برسد. استاد مشاور را نيز استاد راهنما انتخاب مي کند. استا راهنما ممکن است موضوع پايان نامه را دستکاري بکند و اين دستکاري معمولا" به نفع دانشجو خواهد بود.
اما استاد راهنما را چگونه انتخاب کنيم؟ دانشگاههاي برتر جهان زمينه ها و علايق پژوهشي اساتيد و سوابق آموزشي و پژوهشي آنها را در وب سايت دانشگاه درج مي کنند تا دانشجويان به راحتي با آنها آشنا شوند. البته يک نکته ي مهم در انتخاب استاد راهنما، اخلاق ايشان است. گرچه براي راهنمايي پايان نامه داشتن دانش تخصصي ضروري است، اما در مقاطع بالاتر و به ويژه دوره ي دکتراي که تعامل استاد و دانشجو نسبتا" طولاني است، اخلاق نيز به اندازه دانش اهميت پيدا مي کند. بنا بر اين بهتر است اساتيدي را انتخاب کنيم که دست که يک درس را با آنها گذرانده باشيم و تا حدودي از سطح دانش و اخلاق ايشان اطلاع داشته باشيم. در مورد ترکيب تخصصي استاد راهنما و مشاور نيز بهتر است يکي از آنها مسلط به موضوع و ديگري مسلط به روش تحقيق باشد. اينکه راهنما کدام يک باشد سوال سختي است. من روش شناسان را ترجيح مي دهم اما ترجيح خودم را به کسي تجويز نمي کنم.
برنامه ي زماني،موضوع، استاد راهنما و استاد مشاور که انتخاب شد. نوبت تدوين پورپوزال است. براي شروع بايد موضوع را به عنوان تبديل کنيم. مثلا" اگر علاقمند پژوهش در موضوع " جهاني شدن فرهنگ" باشيم مي توانيم عنوان،"نگرش دانشجويان به جهاني شدن فرهنگ" را انتخاب کنيم. گام بعدي اين است که مشخص کنيم فرمت پورپوزال چگونه خواهد بود. بيشتر دانشگاههاي فرمت پيشنهادي دارند و بهتر است از همان فرمت استفاده کنيم. بگذريم از اينکه اين پورپوزال ها معمولا" براي روش خاصي از جمله پيمايش طراحي شده اند، در حالي که روش هاي تحقيق بسيار متنوعند و نمي شود همه را در يک فرمت تنظيم کرد.
براي تدوين پورپوزال بهتر است به تحقيقات،کتاب ها و مقالاتي که مربوط به موضوع مان است نگاه کنيم تا ببينيم قبلا" چه کارهايي انجام شده و ما بايد چه کاري انجام دهيم. در پورپوزال دو قسمت بسيار مهم وجود دارد : مباني نظري و روش تحقيق. در مورد نظريه ها با استاد ي که به موضوع تسلط دارد مشورت مي کنيم و در مورد روش تحقيق نيز از استادي روش شناس بهتري است ّ کمک مي گيريم. در مقطع کارشناسي، ايده آل آن است که استاد راهنما هم به موضوع مسلط باشد و هم روش تحقيق.
پورپوزال که آماده شد به استاد راهنما و در صورت نياز به استاد مشاور نشان مي دهيم تا ايرادات احتمالي رفع شود. بايد به خاطر داشته باشيم که پورپوزال چارچوب کاري پايان نامه است و هر اندازه بهتر تدوين و طراحي شده باشد، در اجرا مشکلات کمتري پيش خواهد آمد. پس از آنکه پورپوزال توسط استاد راهنما و گروه تاييد شد، نوبت اجراي آن است. قسمت انتهايي پورپوزال معمولا" شامل يک برنامه زماني است که طرح بر اساس آن اجرا مي شود. بهتر است اجراي طرح را فصل به فصل پيش ببريم تا مشکلات کمتري در تاييد آن به وجود بيايد. در پژوهش هاي کمي معمولا" فصل اول به کليات، فصل دوم به مباني نطري، پيشينه و سوالات پژوهشي، فصل سوم به روش تحقيق، فصل چهارم به توصيف و تحليل داده ها و فصل پنجم به نتيجه گيري و ارايه پيشنهادات اختصاص مي يابد. البنه برخي از دانشگاههاي براي گزارش تحقيق نيز فرمت خاصي دارند و ما مي توانيم از آن فرمت هم استفاده کنيم. در پژوهش هاي کيفي تعداد فصل ها کمتر است و در هر صورت انجام مرحله به مرحله و تاييد مرحله اي تحقيق توسط استاد راهنما مهم است. به سفارش استاد راهنما مي توانيم برخي از فصل ها را به استاد مشاور هم نشان بدهيم و نظرات ايشان را نيز در طرح اعمال کنيم.
در مراحلي از پايان نامه مي توانيم به صورت جزئي از ديگران بگيريم. اما بايد به خاطر داشته باشيم که ما پاسخگو هستيم و بايد بتوانتيم از کارمان دفاع بکنيم. بر خي از مهارت ها از جمله مهارت هاي فناوري اطلاعات براي انجام پايان نامه در عصر کنوني بسيار ضروري هستند. بنابر اين بهتر است قبل از شروع پايان نامه، اين مهارت ها را در خودمان تقويت کرده باشيم.
پايان نامه که تمام شد و به تاييد استاد راهنما و مشاور رسيد، براي جلسه ي دفاع آماده مي شويم. در مقطع کارشناسي جلسه دفاع اجباري نيست اما بهتر است دانشجويان دفاع مختصري از کارشنان داشته باشند تا براي مقاطع بالاتر آمادگي بيشتري داشته باشند . در جلسه دفاع بهتر است خلاصه پايان نامه را به صورت فايل پاورپوينت ارايه دهيم. اين فايل بايد با تاکيد بر اهداف، سوالات، نظريه هاي مورد استفاده، روش تحقيق و يافته ها تنظيم شده باشد. در جلسه دفاع مديريت زمان بسيار مهم است و اساتيد ـ که معمولا" طرح را قبلا"خوانده اند ـ اصلا" خوششان نمي آيد دانشجو از روي پايان نامه براي آنها روخواني کند. بنابراين ضمن اينکه بايد زمان را مديريت کنيم مديريت ارايه هم مهم است. حتما" بايد نظرات استاد راهنما،مشاور و استاد داور را ياد داشت کنيم و تا حد امکان آنها را اعمال نماييم. حضار نيز ممکن است پرسش هايي داشته باشند که به طور مختصر و ضمن توجه به زمان به آنها پاسخ مي دهيم. نيک به خاطر داشته باشيد که نمره نهايي پايان نامه هرچه که باشد ما آن را در طول اجراي پايان نامه دريافت مي کنيم، نه در جلسه دفاع.